Lumpiang Tikoy

Halos isang linggo na ang nakalipas nung araw ng pagsalubong sa bagong taon para sa mga tsino, ngunit me bakas pa ring naiwan ang ala-ala nito... ano pa nga ba? Eh di ang tira-tirang pagkain, lalo na ang tikoy na higit na namnam ang sarap pag-inaamag-amag na.

Ang tikoy na yata ang pinakamalagkit at bantog na kakanin na tinatangkilik na sa buong mundo. Ika nga, umabot na ang kasikatan sa antas ng pagiging world class ang dating. Meron naman tayong katumbas na kakanin, tulad ng suman, puto at bibingka pero hanggang pa pesti-pestibal pa lang ang nararating sa mga kanayunan ng liblib na probinsya.

Samantala, nais kong bigyan daan na maitala ang karangalan; sa pamamagitan ng salaysay na ito, ang bagong tuklas ng aking mahal na esposa na naganap sa kusina. Isang pangahas na eksperimento sa pamamaraan ng pagluto ng tikoy na kanyang ginawa ang aking tinutukoy.

Narito ang maikling eksena sa kusina.

Hinango mula sa pridyeder ang nangangalahati nang tikoy na nakapaloob pa sa kahong pulahan na me mga sulat titik intsik. Hiniwa ng manipis at itinabi. Palinga-linga na hinanap ang itlog na siyang paglalanguyan ng tikoy nang sa gayon ay maiwasan ang pagdikit sa kawali dahil sa kulapol ng itlog na namamagitan sa nanlalagkit na tikoy at nakakapasong mantika. Ganyan ang pangkaraniwang nalalaman nating paraan ng pagprito ng tikoy. Subalit, nang mga sandaling yaon, di-makita ang itlog at tila naubos na.

Tunay nga pala ang kasabihang: necessity is the mother of invention, sa ating wika pa, ang kasalatan ang nag-uudyok sa pagiging malikhain. Dito napagbalingan ng aking ex-girlpren (misis ko na ngayon) ang nakatiwangwang na lumpia wrapper sa lamesa. Binilot isa-isa ang mga hiniwang piraso ng tikoy sa lumpia wrapper at prinito sa katamtamang dami ng mantika. Presto! Walang paninikit sa kawali, madaling bali-baliktarin, na-ampat ang labis na pagmamantika sa linutong tikoy.

Naging tumpak na palatandaan ang pamumula ng bilot ng tikoy para hanguin na ito. At napagtanto na di-sinasadya, natumbok ang mas mainam na pamamaraang ito ng paghahanda ng tatawagin nating “lumpiang tikoy”.

Sa hapag, di-na kailangan ang tinidor, maaari na itong damputin ng daliri na di gaanong madadaitihan ng mala-grasang pagmamantika. Malutong na malutong ang bawat kagat na sa kalagitnaan ay napapalamanan ng banayad na lagkit ng tikoy. Naging kaaya-aya na rin ang sapat na panlalagkit na nagbibigay kalayaan at kapanatagan ng loob sa mga mahihilig kumain ng tikoy na nakapustiso. Nabawasan din ang likas na labis na tamis ng tikoy dahil sa pagbalanse ng lasa ng malinamnam na lumpia wrapper.

Ang kaalaman ay hindi isang monopolyo, maaaring me mga nakatuklas na rin sa magandang ideyang ito. Dahil sa ito ay maganda, nararapat lamang na maisiwalat at pakinabangan ng kasambahayan. Sa pagsusulong ng ganitong adhikain, isang karangalan na rin na maibahagi ang kalinangang ito na natuklasan ni Mrs. Norminda B. Co, na mahilig magluto at higit sa lahat, mahilig din sa pag-aaruga sa gwapo (naisingit pa rin heh he he) niyang esposo.

Ngayon ko na rin naisip, magiging 2 in 1 na pala ang simbolismo ng tikoy sa mga darating na bagong taon ng mga tsino. Ang malagkit na pagkakaisa at pagsasama ng pamilyang tsino at ang masaganang daloy ng malulutong na bagong limbag na perang tig-iisang libo.

(Patalastas: nasa camera ng celfone ang aktual na larawan ng lumpiang tikoy. di-ko lang alam i-upload sa computer. Marahil ay sa maikling panahon maipoposte ko rin ang larawan dito)

Kung Hei Fat Choi (Pagbati Para Saiyong Kasaganaan)

Ngayun ang unang araw at sukdulang oras ng walang patid na batian ng “Kung Hei Fat Choi" sa lahat ng sulok ng mundo, sa pamamagitan ng tuwirang pagdadaupang palad, malapitang kawayan, talastasan sa telepono at teksto, anunsyo sa radio at telebisyon, pagtipa sa e-mails at kung anu-ano pang pamamaraan ng paghahatid ng pagbating me lakip na galak at panibagong pag-asa sa pagsalubong sa bagong taon na nakapaloob sa Kalendaryo ng mga Tsino, na pumatak sa ika 7 ng Pebrero 2008 at papaso sa Enero 25, 2009 sa Gregoryanong kalendaryo.

Laganap ang pagdiriwang sa kasalukuyan, higit para sa mga etnikong tsino na umugat na at yumabong sa mga lugal na tinaguriang Chinatowns saan mang panig ng daigdig. Marangya at masigabo ang pagdiriwang sa tradisyonal na pagsalubong sa bagong taon para sa mga tsino. Nariyan ang tropa ng mga mananayaw na nakabalatkayo ng Leon at Dragon, na walang humpay na naghahabulan at naglulundagan na tumityempo sa saliw ng malalakas na hambalos sa tambol at nakabibinging pompyangan ng mga cymbals.

Makulay at kamangha-mangha ang pagtatanghal sa gabi. Iba’t-ibang anyo, desinyo, liwanag at luwalhati ang matatanaw sa kalsada at kalawakan na di-naman kalayuan, bilang entablado ng mga nagyayabangang mga lusis at paputok.

Nakakaaliw mamasyal at mamili sa araw na ito sa mga naglilipanang tianggihan sa bawat sulok ng kalsada. Maraming nakasabit na kumukutikutitap na kulay ginto at tila panay pulang helirang kapaligiran. Ang karaniwang pananamit ngayung araw ay halos kulay pula mula ulo hanggang paa, sa paniniwalang nagtataboy ito ng masasamang ispiritu at kamalasan sa buhay.

Ito ang tumpak na pagkakataon ng pagdalaw sa mga nakatatandang kapamilya, panahon ng pag-aalay, pasasalamat at pagbibigayan. Ito rin ang sandali ng paghahain ng masaganang pagkaing pagsasalo-salohan, na sa manawari’y pusposin din ng saganang hapag kainan ang buong santaon. Mapapansin ang iba’t-ibang uring inihandang pagkain at prutas na panay bibilogin. Kahel, mansanas, ubas, kiwi, melon, pakwan, dalandan at iba pang prutas na napapanahon. Siyempre pa, nariyan ang pambansang cake na malagkit ng mga tsino, ang tikoy. Inuulit ko ang salitang malagkit- iyan ay para sa pagtitinginang malagkit at pagsasamang di mapagkit-pagkit, ayon sa kanyang simbolismo. Hindi tulad sa naiisip mo na makunat.










Sadya nga na masunurin sa matatandang paniniwala ang mga etnikong tsino, katulad na lamang sa pagsasabit at pagsasaayos ng mga uring bilog. Ang pera nga naman ay hugis bilog at buo ang kanilang paniniwala na dadaloy ang pera ng masagana sa buong taon.

Year of the Earth Rat, “taon ng makalupang daga” , puede na rin siguro ang salin-salita na yan. Naglabasan sa telebisyon at radio ang mga propagandista at dalubhasa sa pagpupunsoy. Silang mga tinaguriang eksperto sa punsoy ay nagsusumikap na bigyan buhay pag-asa ang simbolong taglay ng isang daga. Ang iba nama’y hinango ang pag-asa ng pagkakaroon ng maaliwalas na pamumuhay na darating dahil sa numerong 2008; bale ang 8 ay iginuguhit ng paikot-ikot na nagtatapos ang dulo ng panulat sa akmang pataas.

Ewan ko, sa ganang akin nandidiri talaga ako sa daga mula pa pagkabata. Takot na takot ako sa daga. Nagmumura ako ng kung anu-ano pagnakakita ako ng bubwit, yun bang mamula-mula pa na wala pang balahibo at nakapikit pa ang mga mata. Puede kong buhatin ang ref at ibato sayo kung iaakma mong ihahagis sakin ang bubwit na hawak mo sa buntot na nakatiwarik. Eh eh eee ee e, subuki!!!

Me labindalawang hayop na nagsisimbolo sa bawat ikot ng taon sa kalendaryong tsino. Maraming magaganda at maaamong hayop, ang daga na yata ang pinakapangit at salaula.O dala lang kaya ito ng aking emosyon?

Ang ibig kong sabihin, pahirap ng pahirap ang buhay ng tao sa pinas, tapos bibigyan tayo ng mali yatang pag-asa dahil sa taon ngayon ng daga at otso pa ang dulo ng numero ng kasalukuyang taon?

Mas maniniwala na lang ako sa pagsabit at paghahanda ng mga bagay na bilog. Taon-taon ganun din ginagawa namin dito sa bahay - ang maghanda ng bilog. Kaya naman, buong taon nga din dumaloy ang bilog na biyaya sa bahay. Puro barya-barya nga lang.

Ngayung taon, iniba ko na istilo ko. Inalis ko ang lahat ng me kinalaman sa bilog.

Wala nang keso de bola sa mesa, sa halip ay kraft cheddar cheese na lang na nasa maliit na karton, imbes na tinapay na pan de monay at pan de lemon, pan amerikano na. Kisses chocholates napalitan ng choc-nut. Jamon de bola wala na, meron salami na naka bloke. Sa ngalan ng kakanin na dati'y bibilogin, sa ngayun - ang tema ay lahat kakantuhin na.

Nagsabit ako ng mga parihabang hugis, tulad ng tabla, skyflakes, libro, sobre, kahon, malapad na tray at lahat ng bagay na makita ko sa loob ng bahay na hugis rektanggolo. At higit sa lahat, hindi na ko umiinom ng ginebra gin bilog, kuatro kantos na tinutungga ko ngayon.

Umaasa sa taong ito na babahain ako ng mga perang papel at cheke, at hindi yung barya-barya lang.

Ang Talbos Kamote at Dengue

Naging " IN " ang Camote nitong nakaraang linggo dahil sa nabigyang pagkakataon na maisa-ere sa mga pangunahing programa sa telebisyon at pambansang pahayagan ang natatanging kahalagahan ng Camote na may kinalaman sa pag-apula sa sakit na dengue. Umusok din sa internet ang kawing-kawing na pasahan ng mga patok na balita at testimonya ukol dito. Kaya't heto ako, " IN " na rin sa pakikipag-Camote.

Naniniwala ako na nakakatulong talaga ng malaki sa paglaban sa dengue ang talbos ng kamote. Medyo naligaw lang ako dahil di ko agad na getz ang ibig sabihin ng camote tops at camote soup. Anak ng kamote!, eh talbos lang pala ito ng kamote.

Paborito naming mga Bikolano na gawing sinabawan na may halong sariwang isda ang talbos ng kamote, lalo na yung pula ang dahon. Kusido ang tawag sa lutuing yan. Sinigang sa mga Tagalog.

Ibang klase kami mag-sigang o mag-kusido. Narito ang pamamaraan. Isinasalang namin ang kawali, hindi kaserola, dahil sa magbubusa muna ng bawang at sibuyas bombay. Paghumahalimuyak na ang pinaghalong sangkap at medyo totong na, mabilisang igigisa ang mga pinigtas na talbos at magkatulong na hahaluin ng kaliwa't kanang kamay na may hawak na sandok at syanse. Hanguin agad, ilagay sa bandehado at itabi muna.

Ang nag-uuminit at nanunuyo nang kawali ay bubuhusan agad ng tubig na syang magsilsilbing sabaw. Umaatikabong sagitsitan ang mamamayani sa salubungan at pagsanib ng malamig na tubig sa nangingintab na mantika. Uusok ng maputi na may dalang katakam-takam na aroma ng bawang at sibuyas. Taliwas sa maanghit na amoy ng kili-kili at singit ng mga banyagang balbas- sarado na nakatira sa mga bansang Gitnang Silangan na sinasabing napakahihilig din sa mga naturang pagkaing pampalasa.

Takpan ang kawali, hayaan ng ilang sandali hanggang sa kumulo. Sa unang kulo, ilaglag na ang sariwang isda.

Samantalang hinihintay natin ang pangalawang pagkulo, magkwentuhan muna tayo saglit.

" Ang mga masasarap at angkop na mga isdang sabawin ng mga Bikolano ay pangunahin ang malasugui (blue marlin), bangkulis (tuna), tanguigue, pondahan (yellow fin) at tulingan - mga parihabang isda na walang kaliskis. O kaya, pamilya ng isdang maninipis at ga-palad ang hugis, tulad ng talakitok, malaga, danggit, talagbago, kataway, at toros. Sa may kaliskis, ok na rin ang banak at bangus pero madalang ang mga ito sa Bicol. Hindi masyado pansin sa amin ang mga isdang bato bilang katambal ng talbos kamote, tulad ng lapu-lapu at loro, matatabang kasi ang lasa ng mga ito; kung kaya't tugma lamang sila sa mga lutuing sagana sa sawsawan o kaya, kulapol ng mayonaise dressing."

Balik tayo sa lutuan. Muli nang kumulo ang sabaw na hinulogan ng isda. Isunod na ang naitabing ginisang talbos, timplahan ng asin at itaktak ang vetsin. Ang finale, paagusan ng sinalang katas ng kalamansi ang sabaw at presto!, hanguin agad, maglagay sa tasa ng sabaw at higupin, namnamin, ang matingkad na mamula-mulang sabaw; at tiyak na mapapasigaw ka ng sari-sari - sa sobrang init nito.

Yan ang sikreto ng ginisang kusido, mas matagal makawala ang init ng sabaw at nananatili ang aroma dahil hindi ito dagliang makaalpas sa ibabaw ng manipis na lumulutang na mantika.

Ang menung ito ay sintanda na ng panahon na siyang unang idinudulot sa mga kapapanganak pa lamang na mga nanay sa kanayunan namin. Sagana sa sustansya at sarap. Pagkain para makabawi agad ng lakas at bumukal ang balon ng gatas sa kanyang magkabilang dibdib na naglalaman ng colostrum na magiging likas na imyunidad ng sanggol at pananggalang sa impeksyon at dengue.

Whew! masyado yatang napalayo ang talakayan natin.

Balik tayo sa dengue.

Ang sakit na dengue ay walang tiyak na gamot panlunas. Subalit hindi lahat ng tinamaan ng dengue ay namamatay. Kaya nga ilang porsyento lamang ang napapabalitang natutuluyang bawian ng buhay sanhi sa sakit na dengue. Tanging resistensya lamang ng katawan ng pasyente ang lumalaban dito.

Samakatuwid, sa gitna ng karamdamang ito, dito na pumapasok ang katwiran ng pagkakaroon ng tumpak na nutrisyon sa bawat sandaling dumaraan. Kailangan ng pasyente ang magtipon ng lakas at resistensya. At isa na ang pagkain ng masusustansyang makakain, tulad ng sariwang lamang dagat na may sahog na talbos kamote na sinababawan, katulad ng sa katatapos pa lamang nating lutuin. Mayaman ito sa kung anuman na mga bitamina na me iba’t-ibang letra, ngunit higit sa lahat, masarap at madaling tanggapin ng sikmura ng isang nananamlay na maysakit. Nakakahigit na angkop ang ganitong uring pagkain para sa sinumang maysakit.

Gaano man kasarap ng porterhouse o kaya T-bone steak, hindi ito katakam-takam sa panahon ng isang maysakit. At isang babala, hindi rin lahat ng lamang dagat o seafoods ay mainam sa maysakit, tulad ng sardinas, tuyo, daing, dilis, pusit na buo at bini-ak. Ang gusto pasyente ay yung tila umuusu-os na sabaw.

Ang talbos kamote, bow!

Why a "Travelling Blog?"

I started writing for my web-log: “Cara Mo An” sometime in the middle of August 2007, as a matter of enjoying my new found small happiness while indulging brief interval of rest at any given time.

It becomes a leisurely experience squeezing literature out of my weary mind with the prodding of the heart. Writing becomes doubly encouraging with the aid of multifaceted facilities that are just click-away under the environment of world-wide-web.

This compilation is a 35 pages hard copy of those pleasant moments spent wisely. Printing production was made possible by computer desktop publishing. And proudly to say, I myself lovingly do the bookbinding of those first batch copies, and eventually commissioned the professional expertise of Visa Press in fixing the succeeding voluminous prints.

Recalling my formative academic years spent in my hometown school, I felt some longing ness then for materials of literary genre to satisfy my appetite for reading and somewhat awaken whatever latent endowment I might have on creative writing.

That memory of inadequacy, now serves as my inspiration to dedicate this humble work to all schools around my hometown, Caramoan; to share and spread the good habit of reading and possibly inspire the young ones to gain proficiency in creative writing.
Reaching out to budding writers in my hometown is my foremost consideration in reproducing this in printed form. Like them in my time, I too, thirsted for some material references to nurture the muse in my mind. Thus, I aptly call this: Traveling Blog, a vehicle for those who share my love and appreciation for literary arts.

The realm of consciousness on blogosphere, bloggers or blogs are not yet prevalent in the rustic
nature of lifestyle in the countryside such as my beloved hometown, Caramoan, a peninsula, 4th class municipality in the province of Camarines Sur, Bicol Region. I have chosen to launch this
maiden voyage of “traveling blog” into that uncharted blogging world in my homeland.

Let this blog keep on rolling.

Thank You Father Chulie

Thank you for your prayer support and your encouragement.

It feels good to know that there are friends out there that you can count on in trying moments of our lives. Persons whom you can lean on standing by your side just to give you assurance that they are there for you.

For being so, I thank God for the gift of you. May the Lord continue to shower you and your loved ones his choicest and abundant blessings.

In Christ,

Fr. Jess "Chulie" Obias, MF

Dear Father Chulie:

When I wrote about the metaphors of life's journey which I dedicated to you, I myself, was actually surprised by the relative ease and spontaneous flow of thought that dawned on me at that time.

I started writing it right after having my supper, glued on profound meditation until the wee hours for two consecutive time. And I wondered for that extra stamina and adrenalin that claimed my supposedly spent body and weary mind after daytime stressful preoccupation.

What is my inspiration, motivation or encouragement which awaken that muse in my mind? I really do not know.

We are not actually akin to many things. We do not belong to same age group, neither a part of each other’s circle of friends, nor, sharing at least similar hobbies or interests. We have never talked but have just seen each other aimlessly and in very rare instances. The only connection I can think of - is that we both belong to our beloved hometown, Caramoan. But still I guess, that was not the propeller that moved me.

I just really don’t know yet. I just follow the rhythm of my heart. I just thought you deserve to be honored and thanked for having chosen the path of being of service to human spirituality. And I just thought of you how difficult to lead a life full of sacrifices as a Man of the Cloth. Then, here comes a prayerful man, asking for prayers. You have been generously praying for others, how could I, or we, to turn our backs to the man who have given his all and yet for now just asking a part?

It’s our turn to thank you.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Human Heartbeats in a Lifetime

In one of my Yahoo Groups Forum, a former colleague – Bong Fornal, posted a piece on “ Strange Facts About Our Human Body ”, which states a particularly interesting line:

“ Your heart beats some 37,000,000 times a year. During your lifetime, it will beat some two-and-a-half billion times.”

Well, it caught my attention because just few days ago, I have posted on my blog: “ On Slowing Down ” , a passage about the heart of hummingbirds, quoting part of an essay from The American Scholar by Brian Doyle.

“ Every creature on earth has approximately two billion heartbeats to spend in a lifetime. You can spend them slowly, like a tortoise, and live to be two hundred years old, or you can spend them fast, like a hummingbird, and live to be two years old.”

Please take note now of the proximity of the data: two-and-a-half billion times versus approximately two billion heartbeats.

Of course, the most accurate way of measuring the actual heartbeat of a human being is to hold on to his wrist with forefingers then record the rhythm of the pulse or tap a stethoscope on his chest and listen on the heartbeat. Since we are trying to find out the lifetime average heartbeat of a human being, then we have to commission a number of replicate samples, from birth to death. In this case, there is big possibility that the sample will outlive the one doing such chores. You see, it’s very complicated to know the bare truth, so I abandoned such idea.

Due to that cumbersome research method, I was constrained to challenge my humble mathematical sense.

To keep my work simple, I consulted a reliable source for my facts and figures.

“ Wikipedia says: Heart rate is a term used to describe the frequency of the cardiac cycle… Usually it is calculated as the number of contractions (heartbeats) of the heart in one minute and expressed as “beats per minute” (bpm)… The heart beats up to120 times per minute in childhood… and the adolescent’s about 80-100 bpm. … when resting, the average adult human heart beats at about 70 bpm (males) and 75 bpm (females), however, this rate varies among people and can be significantly lower in athletes.”

“ Wikipedia further states: Life expectancy is the average number of years a human has before death, conventionally calculated from the time of birth… Homo sapiens live on average 32.6 years in Swaziland and on average 81 years in Japan. The oldest confirmed recorded age for any human is 122years, though some people are reported to have lived longer.”

The following information is derived from the Encyclopedia Britannica, 1961, as well as other sources:

Humans Average Lifespan (years) by Eras

Neanderthal, 20

Upper Paleolithic, 33

Neolithic, 20

Bronze Age, 18

Classical Greece, 20 - 30

Pre-Colombian North America, 25 - 35

Medieval Britain, 20 - 30

Early 20^th Century, 30 - 40

Current World Average, 67

With those above given data, I will use them whether you agree or not.

Ave. Bpm = {(80-100Adol) + 70M + 75F}/3 samples = 78.33 Bpm

Ave. World Lifespan = 67 yrs = 25,550days = 613,200hrs. = 35,215,200 mins.

Therefore: 32,215,200 mins x 78.33 beats/mins = 2,523,416,616 heartbeats in a lifetime

Rounded off: 2.5B - HB

Oh, yeah, it feels good.

http:caramoan-kanvar.blogspot.com

On Slowing Down

I have learned to adapt into drifting gracefully by taking one day at a time. I must pause doing things that deliver me fast to weariness and let go of situations I cannot hold anymore.

Now, I found writing as a balancing act. It is an activity done sitting down. It does not cause blood pressure to shoot up, it only cause your heartbeat to slow down.

I got an inspiration, again from my writing idol, Wilfredo O. Pascual, Jr., a two time Carlos Palanca Grand Prize Winner for Literature, on an essay he read in 2004 from the book, The Best American Spiritual Writing.

In Joyas Voladoras, Brian Doyle wrote about and compared the hearts of hummingbirds, whales and men. " Consider the hummingbird for a long moment" he writes. " A hummingbird's heart beats ten times a second. A hummingbird's heart is the size of a pencil point. A hummingbird's heart is most of the hummingbird...

" Each one visits a thousand flowers a day. They can dive at sixty miles an hour. They can fly backwards. They can fly more than five hundred miles without pausing to rest. But when they rest, they come close to death: on frigid nights, or when they are starving, they retreat into torpor, their metabolic rate slowing to a fifteenth of their normal sleep rate, their hearts sludging nearly to a halt, barely beating, and if they are not soon warmed, if they do not soon find that which is sweet, their hearts grow cold, and they cease to be …

“ Hummingbirds, like all flying birds but more so, have incredible enormous immense ferocious metabolisms. To drive those metabolisms, they have race-car hearts that eat oxygen at an eye popping rate. Their hearts are built of thinner, leaner fiber than ours. Their arteries are stripped to the skin for the war against gravity and inertia, the mad search for food, the insane idea of flight. The price of their ambition is a life closer to death: they suffer heart attacks and aneurysms and ruptures more than any other living creature. It’s expensive to fly. You burn out. You fry the machine. You melt the engine. Every creature on earth has approximately two billion heartbeats to spend in a lifetime. You can spend them slowly, like a tortoise, and live to be two hundred years old, or you can spend them fast, like a hummingbird, and live to be two years old.

- Joyas Voladoras by Brian Doyle from The American Scholar

Wondered what a hummingbird is? It’s “Anga-wit” for Caramoanons.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com