CARA MO AN

SMALL SCALE RICE HUSK GASIFIER PLANT

2011-10-30T16:57:00.000-07:00

Dear Friends and Countrymen:

I am forwarding the final COPY written by Maestro Alexis T. Belonio on the proto-type of a small Gasifier Powered

DEVELOPING SMALL ENTREPRENEURS THROUGH SELLING BIO-MASS GASIFIER STOVES

2011-10-18T06:07:00.000-07:00

All along, I thought I had embraced an advocacy on Environmentalism, Renewable Energy Sources, Recycling and other similar cause, simply because I got hooked on Alexis Belonio's brainchild, the Gasifier stove project.

I say it clear, I am not an advocate of cleanliness, orderliness, environmentness, energyness and the likes.

I must admit, it does not bother me to see disorganized surroundings, I'm not fond of planting trees.

I do not even got a clear message of worldwide climate change.

I thought global warming affects only those on the tropical zone, opposite the conducive effect it may bring to countries on the side of temperate zone.

Perhaps, the best way to say it, it is not my Forte, all of the above.

One day, I personally meet Alexis Belonio and immediately, I was converted to his cause, in a way.

From then on, I had spent my leisurely time testing and experimenting the rice husk gasifier stove.

I would often tarry at night observing the flame's behavior, it's sensitivity to airflow, learning the ratio and proportion of input fuel to output gas, and so on with so many peculiarities of it.

Every now and then, I would report to my Maestro Belonio all my observations and little rediscoveries while my having my intimate affair with the gaseous flame.

Most of the time, Maestro Belonio was not surprised by my observations because he had been there and have done that already.

But sometimes, my input reconfirms his doubts and therefore, he gave me conclusions.

And rarely, he is delighted with me, because I have stumbled on some little discoveries, so mundane that it can not be decipherable to his kind with unfathomable chest of knowledge.

Finally, we both developed the simplest, practical and minimal on manufacturing process involved in coming out with Bio-Mass Gasifier - made of stainless steel reactor.

Production is now on-going. The next part is my game. Selling time.

I am not keen on selling directly to End-Users. I intend to develop small entrepreneurs who will do the direct selling in their respective areas.

The market is so vast, because kitchen is an integral part of every household. It can never be saturated because population growth is infinite.

I assure you, the Dealers (entrepreneurs) stand to earn good profit.

For every unit sold by the Dealer to the End-user, he will generate at most, an amount that can buy around 14kgs of rice.

Whereas, the gasifier stove being peddled weighs around 4kgs only.

I guess, I found my advocacy here, that of developing Small Entrepreneurs.

And it makes sense to my favorite description of myself: MY LIFE THRIVES ON SELLING ANYTHING UNDER THE SUN AND UNDER THE WATER, INCLUDING IN BETWEENS, 24/7, WHOLESALE AND RETAIL.

Part 4: Garbage In-Fuel Out (GI-FO) Power Plant - Finally, We Saw The Light

2011-10-08T23:17:00.000-07:00

by Jack D Majik Dragon on Sunday, October 9, 2011 at 5:05pm

This is a series of articles on GI-FO which chronicles a humble development of proto-type Gasifier powered Electric Generator Power Plant.

The project is solely privately funded and no politics involved. This endeavor has no Memorandum Of Agreement (MOA) that binds, but the players are trusting by just looking on each others' eyes.

There was no need to setting a work time frame, but the inspiration and honor of pioneering this effort as Agricultural Engineers, our common Professions, is enough energy to propel a timely and swift realization of this true and workable renewable energy project.

Looking back, Planning, Fabrication and Performance Test become a leisurely passage of time.

Talks begun on April 8, 2011. We deliberately kept our talk simple. It already includes exploratory talks, formal talk, and final talk, in one night alone. Thereby, saving a lot of money on lavish representation expenses. We only consumed one regular meal on a kitchenette in Banawe, Q.C. and a couple of beer in front of Aberdeen Court, not inside.

By April 14, Alexis Belonio started sending via email the Schematic Diagram of Plant set-up. And more drawings flows constantly to the R&D (review & duplicate) Department of Suki Manufacturing.

The period of May to July 2011 is the fabrication period of GI-FO project by Suki Manufacturing on a spare time basis only, in such a way, that the regular production of SUKI products are not hampered.

On July 16, 2011, Alexis Belonio flew to Cebu for preliminary inspection and test of reactor components.

Few people witnessed this seemingly unremarkable event, but one of them, are a group of Technocrats, who were impressed how this Belonio's brainchild work amazingly. It's because, the reactor feeds on assorted Garbage materials without the benefit of sophisticated sorting machine and most of all, not in pellets form.

That preliminary test took at least two days to complete due to minor difficulties.

On the first day, the reactor won't ignite.

At night, Alexis prayed hard, for tomorrow is a make or break situation for our GI-FO project.

On the second day, Alexis knew he can make it, because he had already done it in Vietnam and Indonesia. This time, it is for his countrymen, how can he fail?

Suddenly, all the shop workers cheered when finally, a fire of hope burst into Gaseous Flame coming out from the pipeline which will later be fed into a 4 stroke cycle Engine that will eventually drive a Dynamo which will then produce electricity.

What remains to be done is to look for a gasoline feed Engine and matching Dynamo.

For practical purpose and intent, the choice is a Used or Surplus Engine and cheaper Dynamo, because of budget constraint and its wide availability.

Hence, a 3 cylinder Suzuki multicab engine was set-up with some minor retrofitting of carburator.

Then, a China Brand 10Kva, single phase Dynamo was installed.

Everything was ready by then, the final day of seeing a light bulb glow from out of the garbage is at hand.

August 29, 2011 is the judgment day for GI-FO project because this is the day Alexis Belonio will test the whole system.

In this finale performance of Alexis Belonio, I feel like worshiping him at his feet in bended knees and at the same time saluting him left and right. Yes, the bulbs are lighted out of transformation from Garbage to Fuel to electricity.

But what is really overwhelming, is the generous heart of Alexis Belonio, who unselfishly and unconditionally shared his time and talent, literally and figuratively just for a song.

Actual GI-FO Power Plant set-up

Part 1: Balangkas ng Kitakits ng Pangkalahatang Kabuko ng CLSU sa 2013

2011-06-12T23:12:00.000-07:00

Paunawa: Ito ay idea pa lamang upang siyasatin ng bawat isa kung naaayon o hindi sa inyong panlasa.

Lugar: CLSU na daw

Araw: Sabado, 1 Linggo bago maging busy masyado ang CLSU

Haba ng Palatuntunan: Maaring 2 araw. Sabado - Linggo.

Viernes ng Hapon: Datingan ng mga bisita, rehistrasyon, chikahan. Wala muna pormal na programa. Magpahinga para gumising nang maaga.

Sabado:

5AM Buong pulutong ng Kabuko mag jo-jogging sa loob ng palibot ng CLSU na pasigaw-sigaw pa.

Breakfast: Sa basketball na lang. Tocino, itlog, tinapa, kape ayos na yan.

9AM Basketball sportfest. Regional team tulad nung dati.

ISLANDERS para sa Team ng mga Mangyanistang Ato Yabes at Zalditoy Sanchez Catanduanes, Romblon, Marinduque at iba pang lugar ng mga iskolar na lumalangoy sa dagat.

COCO SHAKERS na pinamumunuan ni Larry Tolentino na mga taga Laguna, Quezon, Batangas at mga alanganing lugar.

BICOL INI para sa Grupo ni Tenorio at Henry Zano mula sa teritoryo ng mga Uragon.

Bali 3 lahat ang koponan, manalo - matalo, sigurato na sa ikatlong puesto ang pinakamahina.

5PM. Awarding ng SPORTSFEST.

6-7:30PM - kanya-kanya muna tayong kainan. Bisitahin nyo ang old market para namnamin ang wala pa ring kamatayang menu ng ating panahon. Pakbet, tinumis, tortang talong at hotdog na kulobot na tira pa kaninang umaga. Pritong bangus, sarsiadong bangus.

Yun gustong magpagupit nandun pa rin si Poly, yun badaf na parlorista na gumugupit ng siete na hanggang ngayun ay sya pa ring style ng buhok ni Roque de Romas.

Yun mahilig mag-arkila ng komiks na wakasan, tagalog klasiks, kislap at tiktik, ikinalulungkot ko na sabihing matagal ng na tsugi yun at napalitan na ng Internet Shop.

7:30PM Folk-folkan at Rock-Rockan Na.
Musikal naman ang paligsahan nato. By Batch na ang contestant. Ang mananalo ay 50% texting ng mga umatend na Kabuko at 50% judgement ng mga guest Professors and Advisers ng Kabuko.

Abangan ang Part 2 para sa mga detalye.

PROPOSAL PA LANG ITO

Part 3: TALAARAWAN ng MULING PAGTITIPUN-TIPUN NG MGA KABUKO ng CLSU ABRIL 16, 201

2011-05-28T04:37:00.000-07:00

Bongga ang kaganapan ng taunang pagdiriwang ng mga Kabuko, sa pangunguna ng mga 4th Batchers na tumuntung na sa Ginintuang Antas ang kanilang mayor de edad.

Naganap ang pagsasayaw ng Cotillon na may Rosas pa man din.

Nagpakita ng bigay na bigay na pakikiisa sina Glo Arcinue De Vera kasama ang kanyang flawless na sistah na si Annie Arcinue De Silva.

Hataw-hataw din si Jun Lecitona sa rampahan at tinalo pa ang orig na John Travolta ng CLSU na si Roque De Romas.

Ngayon lang muling nasilayan nang malapitan ang walang kupas na kagandahan ni Aileen Solidum, na noon ay palaging likod lang ang naaabutan naming tanawin at singhot ng usok ng motorsiklo ang aming napapala tuwing dumaraan sa tapat ng aming Men's Dorm.

Marami rin ang nagsipagbalikbayan na mga Kabuko upang makiisa sa araw na yaon, tulad nina Ka Jerry Santos, at iba pa.... ano ba ito, di ko talaga mapangalanan at kilala ko lang sa mukha. At kung pipilitin ko naman i-recall isa-isa, mukha ni si Prof. Mauricio Ramos ang nangunguna sa aking balintataw.... mag ta-tatlong oras nako, wala pa rin akong mapigang pangalan ng mga Kabukong balikbayan na dapat parangalan sa kanilang mabuting layuning makiisa... pass muna.

Galante ang pa-raffle, at give-aways. Isa sa nanalo si Ka Eisen Montillano. Inusyuso ko.

"Oi, Eisen, ano tong napanalunan mo?", Sabay binuksan ko. "Oy imported to ah". Saka pa lang tila nagising si Eisen at tiningnan ang laman ng balot na kanyang napanalunan. "Aba! maganda yan, pampadulas", wika ni Eisen. "Maghunusdili ka Eisen, madulas nga yan pero hindi yan pampadulas" pagsawata ko kay Eisen. "Ba't ano ga iyan? tanong niya. "Lotion lang to, imported na lotion, Eisen" sagot ko. "Ay di ga tama rin ako? sa amin sa Mindoro parehas na rin tawag dyan." "Ah...ok" pagsang-ayon ko. "Basta sure ka hindi yan sardinas ha?" pahabol ko pang sabi.

Kinaumagahan, masarap na almusal ang nakahain. Pamilyar ang menu ng mga pagkain. Sinadya nga yatang gayun ang ipatikim sa ating panlasa upang manariwa sa ating mga ala-ala ang karenderia ni Ate Ets at Inang sa Old market nung araw ng ating kasibulan.

Itlog na maalat na me kamatis, Nilagang okra, sitaw at talong na isinasawsaw sa bagoong at isinukang kanin na kulay dugo. "Isinukang kanin...!!! Zx!rrzx@ !!! Kinusot kusot ko ang aking mata. Isang tumpok ng mamasa-masang kanin ... me tila laman ng isda na hinimay...kinulayan lang pala ng atswete... pero totoo, parang isinuka ng lasing!

Nasa ganun akong naguguluminahang nagmumuni-muni na me hawak pang plato at kubyertos sa pilahan ng pagkain, nang lumapit si Eisen upang kumuha rin ng almusalin.

Unang sinandok ni Eisen ang papaitan. Sa loob-loob ko, lasenggo pala talaga si Eisen, kagabi ko pa nakitang nag-iinom yan kasama si Jun Lecitona. Ngayun, breakfast na, pulutan pa rin ang inunang pang-ulam. At sumunod, dumampot si Eisen ng mga nilagang gulay, tulad ng okra, sitaw at talong. Sumandok ng dalawang kutsaritang bagoong at binudbod sa ibabaw ng okra, sitaw at talong. At at at sinandok din ang kanyang isinukang kanin kagabi... at at at hindi ko sya nakayanan... aaaahhh!!!

Part 2: TALAARAWAN ng MULING PAGTITIPUN-TIPUN NG MGA KABUKO ng CLSU ABRIL 16, 2011

2011-04-18T00:32:00.000-07:00

Nagsisimula na nga ang programa nang dumating ako.

Hindi nila masyadong napansin ang aking pagdating sa dahilang sila ay nakatalikod at pumipila sa pagkuha ng pagkain. Nakipila na rin ako sa kanilang likuran.

Masagana ang nakahandang mga pagkain. Ang pinaka-nagustuhan ko dun ay yun brocolli with beef na hiniwa ng manipis na akala mo ay nginuya na.

Sosyal ang pahimagas na imported prezel na walang lasa, na kailangan paliguan ng tsokolateng umaagos na parang lahar sa bandehado, sabay sipsip sa daliri dahil hindi maiiwasang dumanak ang tsokolate tuwing idu-dutdot ang pretzel na imported.

Matapos magdilim na ang paningin ng karamihan sa labis na kabusugan, ay sinimulan na ang umaatikabong sayawan.

Enter Rolando Gutierez, a.k.a. Lampel! Mas mahaba ang hair nya ngayun.

Si Lampel ay matatandaang kasama rin natin nung nakaraang taon sa Kabuko 3rd Batch Golden Celebration na ginanap sa RET Canteen.

Matapos ang masayang tagpo na yun ay biglang napabalitang siya ay nabaril. Mabuti na lamang at malakas ang kanyang katawan sa ka ba-ballroom dancing kaya nagawa nyang makatakas at maka-akyat sa pader kahit me tama na ng bala sa dibdib.

Sa kabutihang palad, siya ay nadala agad sa ospital sa tulong ng ating dambuhalang kabuko, Big Bro. Romy L.

Makalipas ang ilang araw, ideneklarang ganap nang ligtas si Lampel at kinunan sya ni Big Bro. ng larawan na nakaupo sa hospital bed habang nakasandig sa dingding. Nakahubad ang kalahating katawan na may benda. Labas ang isang utong sa dibdib. May munting ngiti sa labi at bahid ng balasik ang maaaninag sa kanyang mukha, marahil dala pa rin ng trauma sa kagaganap lang na trahedya sa kanyang buhay. Kung babalikan ninyo ang kanyang larawan na pinost ni Big Bro, para syang ka dobol ng aksyon star na si ROI VINZON.

Sa pagbabalik tanaw, tinawagan ko si idol Bongget nung araw na yun. Tinanong ko sya kung kaya nya yun na umakyat ng pader habang me tama ng bala. Sa totoo lang, kasama na ako, aminadong di namin kayang umakyat ng pader kahit walang tama ng bala. Kung si idol Bongget nga, sabi nya, kahit sa kama pa lang, hirap na syang sumampa.

Dahil sa balita sa pahayagan at caption na ginawa ni Big Bro sa picture ni Lampel, nalaman ko na Rolando Gutierez pala ang tunay nyang pangalan. Sa nakita kong tatag ni Rolando G. ayon sa kanyang postura, nasabi ko ki idol Bongget na mas mukha pa pala kaming Bading ni Bongget kaysa kay Rolando.

May pangamba akong kinakapa sa aking puso. Nag-aalala ako sa hinaharap na kung pano na ang kahihinatnan pagdiriwang sa darating na 4th Batch Kabuko Reunion natin kung wala na si Lampel. Naisip ko lang na baka iwanan nya na ang career na pag D D.I. at ipagpatuloy na lang ang pagiging aksyon star.

Hay salamat, sya pa rin pala si Lampel. Napamahal na rin sa mga Kabuko, at ngayun, kasama pa rin natin at patuloy na namamayagpag. Eto sya ngayun at totoong-totoo na nagbibigay aliw sa mga Kabuko, may baon lamang syang tig kakalahating dosenang T-shirt at tuwalya dahil sa hirap ng kanyang galaw, tila may irrigation pump ang kanyang katawan na bumubuga ng pawis.

May isang magandang balita pa. Dumating ang dyosa ng Cocofed, si Aileen Solidum, at may baon pang D.I., kaya dalawa na ang miyembro sa ating Federacion. Di ko pa nakuha ang kanyang pangalan.

Ganun pa man, binabati ko ang bagong panauhin ng mga Kabuko na katuwang na ni Lampel ngayun. Pagkatapos ng okasyon na ito, sana ay mag-iingat din sya, baka makatulad sya sa karanasan ni Rolando Gutierez, a.k.a. Lampel.

Itutuloy... abangan uli..

Part 1: TALAARAWAN ng MULING PAGTITIPUN-TIPUN NG MGA KABUKO ng CLSU ABRIL 16, 2011

2011-04-17T23:25:00.000-07:00

Gumayak ako patulak ng CLSU kasama ang aking paboritong lambingan na si Jackdmajikdragon.

Nag text si Kabukong Olib: Nasan kana? Attend ka ba sa reunion. Me dala ka bang Sound System.

Nag text ako: Nasa NEW YORK pa ko. Wala akong dalang Sound System. Dala ko anak ko.

Text uli si Olib: Niloloko mo na naman ako, kausap lang kita kahapon na nasa bahay mo pa ikaw diyan sa Paranaque.

Text din uli ako: Malapit lang kami sa NEW YORK, cubao!

Pansamantalang namahinga ang daliri kong naka assign sa pag te text.

Pero makalipas ang 45 minutos, nag to-tot ang celfon ko, palagay ko si Olib na naman ito, sabi ko sa sarili ko.

Sino pa nga ba? text ni Olib. Abah nahulaan nya iniisip ko!

Hinulaan ko na rin iniisip nya, kaya sinagot ko na agad: "Dito na ko sa MINDANAO".

Ha!!!, sabi mo kanina nasa NEW YORK, cubao ka, pano ka napunta ng Mindanao? bulalas na tanong ni Olib.

DITO KO DUMAAN SA MINDANAO, avenue PAPUNTANG NLEX KASI MAS SHORT CUT!, inis na nag textback ako.

Ahh ganun ba?... Di ko na sinagot para makatipid sa unlitext ko.

Dumaan kami ng SCTEX at lumusot sa Talavera.

Malapit na sa CLSU nang maalala kong di pala ako naka pagpa-reserve ng Overnite Accomodation. Napilitan akong mag text ki Olib, na agad namang sumagot na tila may magandang balita. Fully booked na daw sa loob ng CLSU Campus ang lahat ng hotel, hostel, at anu pa mang uri ng lodging house.

Dun ko napagtanto, di ko pala dapat tinarayan ang isang Olib na nangangasiwa ng resevation ng aming delegasyon.

Mabuti na lang naalala ko na me natulugan kaming malawak na Hotel nung nakaraang taon, lampas main gate ng CLSU, sa bandang kanan, halos katapat lang ng BPRE nung minsan dumalo ako sa pagpapalit ng bagong pangalan ng nasabing ahensya, na ngayun ay PHILMECH na.

At kami ay tumigil sa entrada na natatanuran ng guwardia na sumipat sa amin. Matapos malaman ng guwardia ang aming pakay na magche chek-in, tumiklop ang harang sa gate na stainless na tila accordion.

Nang makapasok na kami at bumaba na ng sasakyan, nagpalinga-linga ako sa paligid.

Natanaw ko sa tapat-kabilang kalsada ang compound ng dati ay NAPPHIRE na naging BPRE at PHILmech na. Tumingala ako sa langit at natanaw ko ang torre na me karatula na animo nagsasabi ng pangalan ng gusali. Sa aking pag-aninaw sa mga letra ay P-H-I-L-S-I-C-A-T.

Nag-aagaw na ang liwanag at dilim nung mga oras na yun.

Nag to-tot uli ang aking CP. Siyempre si Olib uli: Naka check-in ka na ba? Nagsisimula na ang program.

Teks ko: OO, naka check-in na ako dito sa Hotel nina Takris.

Teks nya: Ha??? Me hotel na ba sina Takris???

Teks ko: Meron, dito nga ako nag check-in last year, sa may tapat ito ng NAPPHIRE na naging BPRE na naging PHILMECH, na hindi ko na alam kung anong isusunod pa na pangalan.

Teks nya: Tange! hindi yan kina Takris. Joint venture yan ng CLSU at China.

Teks ko: Tange ka rin! Siguradong kina Takris ito na asawa ng dati kong titser sa Engineering na si Prof. Emil Sicat. Me ka joint venture sila na foreigner, na ang pangalan ay PHIL, kaya pinangalanan nila ang Hotel na to na PHIL-SiCAT. Segi nga, tumingala ka sa Tower, ang laki-laki ng letra.

Mabilis akong nagbihis, iniwan ang gamit sa Hotel, nagmamadali para makahabol sa kaganapan ng pagdiriwang sa CLSU Canteen ng mga 4th Batchers na mga Kabuko.

Nagsisimula na nga ang programa nang dumating ako.

Itutuloy.... Abangan....

Part 2. Garbage In-Fuel Out (GI-FO) Power Plant - My Reply To All Reactions

2011-04-13T19:28:00.000-07:00

Thank you for your interests and gesture of support in our triumvirate venture that comes from nowhere, started just like a pop in the air.

That would really be hard to believe, except in believing that it was providential when we, ALEXIS BELONIO, VICTORIANO OCON & ANTONIO CO meet each other.

Construction of the Gasifier Reactor is not too complicated because it was already done in a simple manner by a simple man, Eng'r. Alexis Belonio in his short stint work in our neighboring country few years back. It does not require computerized gadgets that we have to rely from foreign sources. It is so simple that I was able to comprehend it, if not, I would not be in this business.

It will not need tons of money. Not even the steel and iron materials needed will weigh in ratio and proportion by the tons. The actual cost of materials is very minimal. It's Greed that escalates the astronomical price of any meaningful project.

For some logic, household use LPG to cook, then later, LPG was used to fuel an automotive engine that drives the axles in order to deliver us from place to place. See our taxis now?

For more than a year now, from the time Alexis Belonio gifted me his Rice Husk Gasifier Stove, I already weaned my household using LPG for cooking for more than a year now also. If RHG stove produces gas for my cooking, then, it can also be used as alternative fuel to an Industrial Engine, which can drive a dynamo to produce electricity.

Rice husk is a form of BIOMASS, garbage is also a BIOMASS, therefore, they will produce gas, just like what happened in our previous experimentation.

I may not be accurate in describing what kind of gas was produced, but my simple mind tells me that if it burns, probably, there was gas.

There will be no need for segregation of garbage here. The only waste material to be rejected are glasses and irons, and that would be not much of a problem. Glasses and iron will never reach the dump-site anymore, because scavengers are actually putting premium looking for them.

Gasification can be produced in big scale or small scale. I have once shown some of you my small demo unit, and it works before your very eyes. I still have a miniature model that becomes my favorite toy nowadays, it is a gasifier as tiny as Alaska Evaporada tin can.

This project is not ambitious. We would just keep it simple and let destiny drift us to where we should be.

Tony Co, for and in behalf of Alexis Belonio and Victoriano Ocon

Garbage In - Fuel Out Power Plant

2011-04-12T05:08:00.000-07:00

(Harnessing renewable energy out of wasteland, Caring for Mother Nature and Protecting the Well-Being of Mankind)

Introduction

Last Friday, April 08, 2011, I escorted to Cebu City the man whom I come to know very well just lately. I knew that he will be one of the KEY in our desperate search to ease the environmental and energy crisis in our midst.

He is in the league of our National Hero, Dr. Jose P. Rizal, at least in his analytical and scientific mind, but more so, of their identical height.

I proudly walk along Eng'r. Alexis Belonio to meet with a young enterprising Agricultural Engineer based in Lapu-Lapu City, Eng'r. Victoriano Ocon.

They've got each other as a perfect match.

The former has a data bank of vast know-how on pratical technologies that we ordinary mortals can not readily comprehend, and the latter has an uncanny ability of adapting practical manufacturing processes on any job order at hand.

They are both good on their respective approaches on R&D.

Belonio employs a very conscientious methodology in his Research & Development (R&D), while Ocon efficiently and accurately executes his Review & Duplicate (R&D) technique.

Facts and Situation

For some rough statistics, Cebu City is churning-out 500 tons of garbage daily. Their dump-site of 15 hectares is now 40 feet high and already reached its maximum holding capacity.

In this case, the initial step done by the City Council was the passing of an ordinance meant to subdue the further building-up everyday of the mountainous wasteland.

And the concrete action done by the City Government to confront this garbage malady, is the commissioning of the expertise of Eng'r. V. Ocon in fabricating Material Recovery Facilities (Recycling Equipment).

At the Cebu dump-site, former scavengers are now machine operators, working on a 25 hour shift, feeding the ITDI-DOST BIOREACTOR ST1000 composting equipment. Some are engaged in the SHredder Machines where chopping and sorting of garbage materials is done.

The target number of BIOREACTORS to be installed is 20 sets. At 1 ton per batch per 24 hour capacity of converting garbage into organic fertilizing material, it would only be a 20 tons daily elimination and disposal of unsavory garbage odor; a far cry from the towering smokey mountain wastes waiting to be processed.

Swift Meeting of the Minds

Being an Agricultural engineer myself, like both of them, I have this propensity of regaling my colleagues in my profession about my readings, technological encounters, and little discoveries. One of this I shared to Ocon, is the gasification process that is taking place on a Rice Husk Gasifier Stove, which is a brainchild of Belonio, in that he won from this the Rolex Award for Enterprise given in Geneva, Switzerland in 2008 and subsequently won another for that related technology from The TECH Award in San Jose, California in November 2010.

Ocon, who is in the heap of great challenge in reducing the volume of waste in Cebu City, thought of summoning the technology of Belonio in gasification. He wasted no time in flying to Manila to meet Belonio.

I am the one in-charge of arranging their meeting. I picked-up Belonio in Nueva Ecija in the middle of the night. I meet Ocon at the Centennial Airport. Together we went to our meeting place at Mr. Poon's Kitchenette in Banawe, Quezon City.

Along the way, brainstorming began and immediately ended.

We just eat our meals at our meeting place. A little of pleasantries, then we parted ways with our calendar marked April 08, 2011, destination: Cebu City.

As Cebu Pacific plane touched down Cebu Airport runway, Ocon was already waiting for us at the exit gate. Again, brainstorming ensued until we disembarked at the manufacturing plant of Suki Trading Corporation, a growing venture in the fabrication of agri-industrial machines and livelihood equipment.

A stack of shredded garbage and plastics were already prepared, loaded them into the Rice Husk Gasifier Stove which I previously sold to Ocon. Belonio wanted to find-out if it will burst into flame when shredded garbage will be used as fuel medium in lieu of rice husk. And voila! It's flaming wildly and odorless. Alexis Belonio then declared, "gasification of garbage can be used to fuel an electric generator set!"

After that brief burning demonstration, we immediately proceed to the dump-site to conduct an ocular inspection. As it was said, there lie the sprawling wasteland of 15 hectares of 40 feet high garbage. Existing Bioreactor machines in operation become tiny processor, in stark contrast to the volume of variety of waste materials in waiting.

Planning stage was already done. There is an unwritten mutual agreement reached. It may be like a whirlwind marriage of gift and talents of both Agricultural Engineers, Alexis Belonio and Victoriano Ocon, with me as witness, I could see an expeditious and successful result of their union.

I will keep you posted on the development of this humble effort of ours to make a difference in our field of Agricultural Engineering.

Meantime, you may check some works and backgrounder of our subjects. Just goggle or wild search the name Alexis Belonio and you will find that name synonymous to "biomass gasification" and visit the website of Victoriano Ocon at www.sukitradingcorp.com to see his main enterprise.

Antonio H. Co
Central Luzon State University, BSAEn '85
Registered Professional Agricultural Engineer 0002831

BYAHE NA

2011-03-17T00:17:00.000-07:00

Bukas, Viernes, ika 18 ng Marso, 2011. Sasama ako sa byahing Bikol.

Wala namang tunay na sadya, gusto ko lang makipaghuntahan sa mga pasahero habang nasa daan.

Kapag nandun na rin lang sa Bikol, binisitahin ko ang organic farming at organic piggery raising dun ng isang pinsanin. Kakatay ng mailap na manok. Mamimili ng katutubong bigas na binayo.

Isabay ko na rin ang pangangampanya na maibahagi ang teknolohiya ng walang kamatayang Rice Husk Gasifier ni Alexis Belonio.

At higit sa lahat kaya gusto ko magliwaliw, ay kailan pa nga ba natin ito gagawin, pag tayo ba ay mukhang hukluban na?

Makinig ka Idol Bongget!

TSUNAMI SA AKING BAYAN

2011-03-11T14:35:00.000-08:00

March 11, 2011, Intensity 8.9 yumanig sa bansang Hapon.

Agad kasunod ang tsunami na rumagasa sa pamayanan. Linukuban ang kalsada at namayaning pansamantala ang karagatan.

Naalarma ang sanlibutan, kanya-kanyang sagap ng balita sa internet.

Sinilip ko ang mapa ng Pilipinas na inilatag ng GMA7news para sa babala ng nakaambang kasunod na epekto ng malakas na lindol, ang pagsalasa ng Tsunami.

Nakita ko ang kulay pulang pananda sa bandang hilagang silangan, at ito ang mga kostales na pamayanan ng Pilipinas na kasama sa prediksyong nakatambad sa panganib ng Tsunami.

Ang kanang bahagi ng mukha ng mapa ng Pilipinas ay siyangang hilagang-silangan.

Mula sa taas ang Cagayan, kalagitnaan ang Quezon, Camarines at Samar, at sa ibaba nito ay ang probinsiya ng Surigao at Davao Del Sur.

Ito ang kabuoang nakatalang tatamaan ng nakaambang panganib sa loob ng ilang minuto na lamang nung araw na yaon.

Bumalik sa aking gunita ang dekada 70, sa pangyayaring sumapit ang lagim sa ilang isla sa aming bayan dala ng Tidal Wave. Nahintakutang nagsilikas ang mga tao tungo sa taas ng kabundukan. Ang iba ay nakaligtas sa pamamagitan ng pag-akyat sa mga puno ng niyog.

Dahil sa ala-alang iyon, napagtanto kong itong bukambibig na Tsunami ngayun, ay sya ring Tidal Wave noon. At natiyak kong gayon nga ayon sa Encarta Dictionary.

Agad kong tinawagan ang malalapit na kaibigan upang ibahagi ang mga paalala at paghahanda ayon sa babalang napulot ko sa malawakan at kasalukuyang oras na balita sa Internet.

Salamat na lamang at lihis, ligtas at payapang lumipas ang minuto, oras at araw na di na nagpakita ang Tidal Wave o Tsunami.

Magsisilbing talaan ng panahon na lamang ang blog na ito.

At kinaumagahan, kinumusta ko ang aking mga kabarangay.

Masayahing ang mga tao sa aming nayon. Tipikal na sinaunang buhay. Sa kanang bahagi ng karsada ay bulubundukin at sa kanan ay ang matandang ilog na aming pinaglulunoyan ng walang sawang kaligayahan sa paglalangoy.

Mabuti naman at mulat na rin sila sa mga sariwang balita. Natuto na ring maghanda sa panahon ng nakaambang kalamidad.

Ang mga antigong matatanda ay natuto na ring sumunod na lang sa agos at payo ng mga bata.

Subalit me mga salbahe ring namang mga bata. Ito yun mga kabataang hindi kasali sa nabanggit ni Gat Jose Rizal na " kabataang pag-asa ng Bayan".

Ang mga dyaske kasi, pinagtatakot ng husto ang mga matatanda. Sinabi nila na mas malaki at mataas ang Tsunami kaysa sa Tidal Wave. At ang Tsunaming ito ay manggagaling lang sa karatig na ilog sa kanilang bakuran.

PALUWAGAN

2010-10-28T04:34:00.000-07:00

Nagising ang aking kamalayan sa usaping PALUWAGAN nung panahong kasisimula ko pa lamang mamuhay bilang isang bata pang namamamilya. Ito ang panahong napagtanto kong totoo pala ang kahalagahan ng EKONOMIYA, na dati ay sa silid aralan lang namin napag-uusapan nang may pagkabagot. Seryoso na nga pala ang buhay may pamilya at kailangan magpalinga-linga na sa lahat ng bagay na maaaring makalikop ng pondo para rin sa pamilya.

Ang paksang PALUWAGAN ay natagpuan ko rin sa loob ng organisadong Kooperatiba. Ito ay ang pagsama-sama, pag-ambag-ambag ng tig-karampot na halaga ng bawat isa, na kung susumahin na ay isa ng malaking kaluwagan sa nakatokang tatanggap ng kabuoang halaga.

Isang napakalaking simbolo at testimonya na sa pagkakaisa ay may lakas. Subalit sa kasawiang palad, bago sumapit ang nakatakdang sasahod sa kulelat na panahon, naglalahong parang bula ang mga unang nakatanggap na. Ito lang ang malpraktis na kumikitil sa magandang mithiin ng PALUWAGAN.

Samakatuwid, masigla ang samahan sa simula, at kalaunan ay unti-unting ginagapang ng kasakiman ang puso ng ilang nakinabang na. Maging isa man ang mag-abandona sa kanyang karampatang ambag matapos makasahod, ay pihong mapipilay ang daloy ng biyaya sa mga susunod pang nakatakdang sumahod.

PALUWAGAN. Isang magandang kataga, subalit bakit bigo?

Sa aking palagay, may maganda at tumpak na kahulugan ang PALUWAGAN. Kailangan lang sigurong baliktarin ang konsepto. Kung sa naunang programa ng paluwagan ay hinahangad ng bawat isa na maunang sumahod, puwes, sa pagkakataong ito, walang magnanais sumahod ng nauuna, at kung maaari lang, 'wag na lang dumating ang oras na maisalang pa.

Inihahalintulad ko ang konseptong ito sa kahulugan ng "Mapalad ang nagbibigay kaysa tumatanggap" (It is better to give than to receive), dahil higit ang pabuyang tatanggapin sa langit ng taos pusong palabigay.

Sa punto ng talinhaga, bihira ang tunay na naniniwala dito, kasama na rin yata ako. Tama sa teorya, ngunit, hindi lubos na isinasakatuparan. Kung ginagampanan man ay takal na takal o pa pitsi-pitsi lamang. Pano nga, may kanya-kanya tayo ng antas ng kagahamanan.

Ay kung tunay ngang paniniwalaan, bakit nga konti lang at pakonti-konti pa kung magbigay?

Si Bo Sanchez lang siguro ang payak na magandang halimbawa sa ating lipunan, at meron ding iba ngunit umabot na ang kanilang yaman sa karurukrurukan kung kaya't madali ang kanilang pagganap bilang mga pilantropo.

Sa puntong literal, tumpak ang kasabihang "Mapalad ang nagbibigay kaysa tumatanggap" (It is better to give than to receive), sa tulad ng nakagawian nang gawin ni Manny Paquiao sa ibabaw ng lonang entablado. Hindi lamang kayamanan, pati karangalan ay naiiuwi nya dahil sa dami ng kanyang ibinibigay na suntok sa kalaban.

Ayaw nating mamatay agad. Ayon sa teorya ng paborito kong manunulat na si Jessica Zafra, kaya daw may takot tayo sa hindi inaasahang maagang kamatayan ay sa dahilang may kamalayan tayo na totoo ngang me katapusan ang ating mortalidad. At kung sakaling alam nating wala palang kamatayan ang tao, tiyak na mag-uunahan pa tayong tumalon sa matatayog na gusali o kaya ay salubungin ang rumaragasang siks bay siks.

Alam natin na tatanda at tiyak mamamatay rin tayo, kaya naman gumagawa ng paraan ang maraming tao para mapigilan ang pagtanda, mapahaba ang buhay. Nandyan na ang pagpapahid sa mukha ng kung ano-anong malalagkit na krema, tumutungga ng matatamis na likidong organiko, lumulunok ng tabletang walang approved therapeutic claim at iba pang panindang naglilipana sa kamay ng mga taong gustong maghanapbuhay. Kitams? Parang lagareng hapon. Yung kumukunsumo naghahangad ng buhay, yun naglalako, naghahanap buhay din. Lahat gusto mabuhay.

Ay buhay, simple lang ang solusyon dyan, pabagalin ang orasan upang tumagal ang buhay, o kaya ay dagdagan ang orasan ng 6 na oras isang araw upang maging 9 na araw ang isang linggo, 15 buwan isang taon - at kung 50 anyos ka na ngayun ay parang 37.5 anyos ka pa lang samakatuwid. Alam ko, kukuha ka ng kalkyuleytor para subukan ang matematiks ko.

Balikan natin ang PALUWAGAN. Nangyari ito kamakailan lamang sa samahan ng mga dating Iskolar ng Bayan ng Central Luzon State University (CLSU) sa bisa ng COCOFED Scholarship Grant nung panahon ng dating Pangulong Ferdinad E. Marcos, dekada 70 hanggang 80, kung saan karangalan kong ako ay mapabilang.

Dahil sa aking pagbubulalas ng damdamin sa isang Blog dito sa Multiply at Facebook na may pamagat na "DISTRESS CALL", napukaw ang pusong pakikiramay ng aming kawan. Tulad na istilo ng isang PALUWAGAN, kami ay nag-ambag-ambag ng munting nakayanan at inialay sa mag-asawang kasamahang, na impit na sinasarili ang pagdurusa na dinaranas nila at ng kanilang mahal na anak na nasa bingit ng kamatayan at nakamamatay na gastusin.

Sila ay nagpapasalamat subalit malungkot na sumahod ng aming pinagsama-samang nakayanan na dinagdagan ng ilang simpatiya at pagdarasal pa.

Sa ganitong pagkakataon, walang naghihinakit na hindi nakatanggap ng sahod, ni wala man lang nag-uunahan magdeklara na susunod na sumahod. Wala rin puwang ang kuropsyon dito dahil ang ngalan ng lahat ng nag-alay ng tulong ay nakalista ang full name and address sa ulap ng langit.

At kung alam lang nila na higit na malaki, in bold letters with glitters pa ang mga titik ng pangalan ng sinumang malaking magbigay, palagay ko, mag-uunahan na naman tayo at magpapalakihan pa ng bigay.

Amen ba? Amen!

Ang Kaibigan Kong SAMKIDLAT Para Sa Lahat

2010-10-11T04:35:00.000-07:00

Salamat sa iyong bukal na pagsulpot sa kamalayan ng sang kabukohan, at ako ay higit na nagpupugay saiyo sa dahilang binasag mo ang iyong pananahimik sa ngalan ng pag-aalay ng suporta sa isang kasamahan.

Salamat din sa iyong paglalahad ng isang trahedyang nangyari sa iyong buhay na may lakip ng himala sa iyong pagkakaroon ng pangalawang buhay. Sino nga ba naman ang bubuhayin kapag tinamaan ng kidlat, higit ang lupit nyan sa "tinamaan ng Lintek".

Minsan ko nang naipakilala sa ating samahan ang alamat sa likod ng iyong dumadagundong na pangalang SAMKIDLAT!!! kssst brooom sez boooommmbaaaa!!!!!!

Subalit wala man lang naniwala sa akin nung mga oras na yaon. Nais ko lang naman na ibahagi ang aral na mag-ingat sila na gumawi sa lugar na tila ligid ng sagingan tulad ng lugar na pinangyarihang naganap na sakuna sa iyo at 3 pang kasamahan. At higit sa lahat ay huwag maghamon o makipagpustahan na "tamaan ng kidlat" ang sinumang nagsisinungaling.

Ang katotong Sammy ay alam kong hindi sinungaling, maliwanag na nadamay lang dahil nagawi sya sa isang lugar sa maling pagkakataon, at sya nga ay himalang nabuhay.

Maraming himala ang nangyayari sa buhay ng aking kaklase at kaibigang Sammy.

Likas ang kanyang talino lalo na sa numero. Di ko malimutan ang kanyang galing sa klase namin sa Mechanics sa isang board work na ibinigay nang aming guro na si Prof. Pedro O. Gelilio ng CLSU. Sya lamang ang tanging nakakuha ng tumpak na kasagutan at pansamantalang tumiklop ang mga bituin ng magagaling din naming kamag-aral na sina Arturo Francisco, Nemesio Escobinas at ang nasirang Ferdinand "Ninoy" Aquino.

Ang maipipintas ko lamang kay Sammy ay ang kanyang malilinggit na "handwriting". Napakahirap talagang unawain ang kanyang dikit-dikit na panulat na tila hugis maliliit na ipin ng daga. Sa palagay ko ay mas madaling pag-aralan ang sign language kaysa mag decode ng mga titik na isinulat ni Sammy. Kahit siguro medical transcriptionist ay magreresign sa trabaho kahit mataas pa ang sweldo kung panulat ni Sammy ang i-tra-transcribe. Hindi ko maubos maisip kung pano nakapasa ang loko sa "Drawing I & II sa ilalim ni Prof. Reyes noon. At yan ang kauna-unahang himala na naganap sa buhay ni Sammy.

Si kaibigang Sammy ay mala inbentor din ang kaisipan. Mayroon syang konsepto noon na gumawa ng isang fire-proof na lawanit. At bigla na lang kalaunan ay sumulpot ang hardi-flex na hango sa kanyang orihinal na ideya.

May mga ginawa rin syang matibay na pugon na yaring semento para sa gatong na uling noon. At umorder pa nga ako pero nadaganan si Sammy sa dami ng inorder ko kaya di na nakapagdeliver, at isa pang dahilan ay napakalayo naman ng Gumaca sa Paranaque.

At ang isa pang kagila-gilalas na kwento ay ang kanyang pagbibigay lunas sa sakit sanhi ng sirang ipen. Nakatuklas sya ng isang uri ng halamang baging na ginagamit nyang pampausok sa tenga ng pasyente at nagpapaalis ng sakit ng ipen. Sinasabi nyang napapalayas ang mga uod na nananahan sa bulok na ngipen na tila nagsilbing "tear gas" ang usok na pinadaan sa tenga at tumatagos sa loob ng bibig ng tao.

Ang mga naturang kwento sa akin ni Sammy ay aking pinaniniwalaan hanggang sa mga oras na ito dahil kilala ko siya bilang totoong tao. Hindi nya ako lolokohin at alam ko rin kung kailan sya nagbibiro. Alam ko talagang hindi sya magsisinungaling sa akin at ang isang prueba dyan ay ang pagkakaligtas nya sa tama ng kidlat.

May iba pang kwento na hindi kapani-paniwala subalit depende kung sino ang nagkwe-kwento, ay maaaring maniniwala rin kayo. Tulad nitong kwento ni Pareng Rudy Sadia na isang ring matalik na kaibigan. Ang kwento nya ay isang kababalaghan. May ginanap daw silang exorcism, at nakita nya sa kanyang harap mismo kung paano umikot ng mabilis ang isang lalaking sinaniban ng masamang ispiritu, lumuwa ang napakahabang dila, sumuka ng likidong pagkabaho-baho at nagsalita sa kakaibang tono ng ibang boses. Ang nasabi ko na lang kay Rudy ay - "kung ibang tao ang nagkwento nito ay di ko paniniwalaan, subali't dahil ikaw ang nagsabi nito, sumasampalataya ako" at inulit nya rin ang kanyang pagdidiin na kumpirmasyon.

Tinatawagan ko ang Pareng Rudy ko na sana magpahayag naman ukol sa paksang ito para naman lalong tumaas pa ang rating ng aking credibilidad.

Balik tayo sa dating bida ng ating usapan, kay SAMKIDLAT!!! kssst brooom sez boooommmbaaaa!!!!!!

May proyekto rin si SAMKIDLAT tungkol sa pagpapaanak ng alimango "in captivity". Milyon milyon ang itlog ng buntis na alimango. Sinubukan niyang maghuli ng buntis nito at ikinulong, binigyan ng pagkain, inalagaang maigi. Subalit sadya nga yatang ang naturalesa nito ay manganak lamang sa isang layang galaan.

Tatapusin ko na muna ang bahagi ng kwentong ito at itutuloy ko na lang ang susunod na yugto na tatalakay sa pagiging siyentista ni SAMKIDLAT. Aalamin ko rin ang latest development ng kanyang Alimango Project. Nais ko ring isabay na rin ang pagtalakay sa aking pananaliksik kung paanong ang organikong damo ay mako convert sa gatas.

Dito ay nais kong magkaroon ng kolaborasyon kay SAMKIDLAT dahil sya na siguro ang kasagutan sa misteryo kung paanong ang damo ay may kalalabasang produktong gatas. Sinasabi nya sa ngayun ay nagpapakadalubhasa at isinusulong nya ang adhikaing tangkilikin ang "ORGANIKONG KILUSAN".

A Time I Wish You Were Here

2010-10-05T20:04:00.000-07:00

TO: BUKOLANDIA

I am forwarding to you the PM to me of Ardith. I don't have much time to rewrite it, so I am just forwarding her message to me.

Message like this can not be contained within ourselves, it has to be expressed. Ultimately, it will dawn on us that this expression of grief is wanting a reciprocal of sympathy.

This is our opportunity to offer our words of comfort, as if taking away a portion of their sorrow, no matter how ephemeral our effort to buoy up their spirit.

--- On Wed, 6/10/10, ardith flores wrote:

From: ardith flores
Subject:
To: kanvar_ent@yahoo.com
Cc: ardith_flores@yahoo.com
Date: Wednesday, 6 October, 2010, 2:53 AM

Tony,

Pinaiyak mo naman ako ng husto dito sa ginawa mo, kaya pala hindi ako makatulog, naisipan kong magbukas ng email ko, di ko pa natatapos basahin ang posting mo ,nagigising ako sa katotohanang anumang oras pwedeng mawala si hezron sa amin, kaya na touched ako ng husto, iyak ako ng tudo, dahil nasa end stage na siya ng taning na 5 years, para sa isang ina o magulang na katulad natin ito ang pinakamahirap na yugto o sitwasyon ng buhay kung paano na ito malalagpasan, lalo na't nakikita ko na gustong-gustong mabuhay pa ng anak ko. hindi ko kayang ilarawan ang pagdurusang nararanasan ng aming pamilya. Totoong napakahirap ,di ko kayang ipaliwanag. nahahanap ang pera at nakakaraos , pero ang realidad na nasa rurok na ng taning ang anak ko, di ko kayang harapin ang katotohanan sa panahong ito, mas gusto kong ako na ang mauna at umako ng lahat ng paghihirap niya, eh.

pakisuyong tulungan nyo kami thru prayers na maging matatag dahil may apo pa kaming palalakihin, nung kasalukuyang nagbibibleed sya panay ang bilin nya kay alain na hwg pababayaan si zoe at pag-aaralin namin at nong 1 wk na syang nakaconfine dinala si zoe sa kanya basta't tinititigan nya lang ang anak nya, damang-dama namin ang kalungkutang nadarama nya habang nakatitig sa anak nya. 25 years old na si Hezron B-day nia last Sept 17. 9pm inatake syang bigla.

Sana makarecover pa sya,nakakagalaw-galaw na sya although napakahina pa. Sa bahay nalang namin sya aalagaan at palalakasin, hopefully makalabas na kami this week.

Thanks and regards to the whole family.

Ardith

Distress Call

2010-10-05T03:29:00.000-07:00

TO: BUKOLANDIA

Please forgive me for posting this private matter.

I can not continue my work today because it's bothering me. Maybe after writing and sharing with you this heavy baggage in my heart, I could proceed to what I am being pre-occupied as usual.

It came to my knowledge. I could feel the pain and pressure.

I think he is 21 years old. He has a congenital heart ailment. For the past 5 years (not sure of the time) he is living with an stand-by oxygen tank which is his refuge every certain number of hours round the clock. He takes Viagra everyday to make his blood circulate???? or what, I can't remember how his mother explained it to me. You know, its really hard to comprehend a narration of human drama elaborating the gravity of his and mother's suffering. The cost of that Viagra alone and other medicines is P800 plus a day. But if complete medication will be followed, they need at least P2,500.00 a day.

My figures are maybe inaccurate, but it remains a huge uncertainty to bear.

The patient would also suffer bouts of seizures or attacks, I don't know the medical term. And every episode would send the whole family in panic to the hospital in Manila, shuttling by boat and bus all the way from Polillo, Quezon.

Just lately, he was bleeding, in the arms of his father, he lays for 4 hours on a boat that conked out in the middle of the sea, and finally reaching Manila at the Heart Center but can not be accommodated due to unavailability of room. So proceeding to St. Luke's, where an uncle of the patient attends him for free, but the hospital services bill and the nature of the patient's case is really very expensive.

They were there at St. Luke's for 2 weeks now, supposedly discharged 3 days ago but can not settle the hospital bill of P300T plus. And the bill continues to build up, now reaches P400T mark. The hospital won't accept promissory note.

Ardith Evangelista Flores, 6th Batch Cocofed Scholar, called me up to seek excuse for not coming to remit her Avon product sales proceeds.

I don't like to hear her talking about Avon or Bodega Mo products this time, as we usually discuss small businesses. The hint of her having a problem makes me forceful to inquire more.

The name of his son is Hezron Jefte. He studied at CLSU but eventually quitted due to his health problem. He got married and beget a son, Zoe Quintin, the first grandson of Ardith and Alain. A precious remembrance whom Hezron is always bequeathing almost all the time he is on the verge of eternity.

Whatever worth this posting to anyone, I don't know. I just have to express this, in order for me to proceed doing other things that are only second in importance of letting everyone know, that my friends Ardith and Alain Flores are in distress.

Isang Karanasan Ng Idol Bongget Ko

2010-09-15T20:15:00.000-07:00

September 04, 2010, isang araw ng Sabado nang pagtitipon sa Apartment ni Edwin Pasamba sa Pasay.

Ito ang araw ng kapanganakan nina Precy at Mavic na inorganisa ni Millet ang pagdiriwang.

Dumating ako na medyo kulelat sa tagpuang lugar at laking gulat ko na inabutan ang idol Bongget ko.

Bibihirang makaray sa ganitong mga pagkakataon ang kaibigan kong ito, dangan kasi sa kanyang inaasikasong maliit na negosyong Internet Shop sa harap ng bahay nya. Itinuturing kong isang milagro ang nangyaring pagdalo ni Bongget nung araw na yun.

Ako: O idol, buti't dumating ka.

Bongget: O nga, nakapag alibi lang ako na magbabayad ng kuryente.

Ako: Kumusta naman ang bisnis mo?

Bonnget: Mahirap ngayun, pataas na ng pataas ang singil ng kuryente sa Internet Shop ko. Eto nga, dala ko na rin yun bill na inaabot ng P10,500 eh.

Ako: Dapat talaga me iba pang mapagkakakitaan para makaagapay man lang sa lumalaking gastusin natin sa araw-araw.

At doon, naputol ang aming kumustahan. Dumating na rin si Nang-Nang at mayamaya pa si Elma. Tuloy ang pakikipag-sosyalan kina bertdey girls na Precy at Mavic, Host na Edwin & Millet, others guests Marissa, Emily & Lorena. Kainan, konting kantahan, tapos kainan uli.

Maya't-maya pa ay may dumating na iba pang mga bisita na hindi Cocofed. At bigla ay nagkaroon ng product presentation. Para pala akong nagdilang anghel. Kanina lang ay nasabi ko ki Idol Bongget na dapat me iba pang mapagkakakitaan, ngayun heto't nasa harap na namin ang kasagutan.

Nakasilip din ako ng pagkakataon kaya't inilabas ko rin ang aking walang kamatayang Rice Husk Gasifier Stove. Nagdemo rin ako, at muntik ng mamatay ang aking kuko sa paa ng mabagsakan ng bakal na bahagi ng stove.

Di namalayan ang paglipas ng oras, mag-aalas dose na pala nang hating-gabi nang magpaalaman. Si idol Bongget ko ay hindi magkandaugaga sa bit-bit na kung anu-ano. Me bitbit na malaking plastic bag na puno ng Vitaplus product sa kaliwang kamay, nakaipit sa kilikili ang mga brochures, nakasabit sa kanang balikat ang bag na me lamang maliliit na botelya, lotion, kapeng 8-in-1, application forms, flyers, at mga recibo. Nakumbinsi ko rin si Bongget na bumili sakin ng RHG Stove ko at agad akong binayaran. Me kabigatan ang aking produkto kaya di nya na muna ito iniuwi.

Kinaumagahan, tinawagan ko si Idol Bongget upang ipaalala ang delivery ng aking RHG Stove sa kanya. At sya ay nagpasalamat at hindi nya nadala ang aking produkto ng gabing iyon. Ako'y nalilito at bakit nga ba?

Si Idol Bongget na ang nagtuloy ng kwento. Mag-aalas dos na daw nang madaling araw sya nakarating sa kanyang bahay sa Sta. Rosa. Ang kanyang Misis ay hindi na natulog sa kahihintay sa kanya.

At ito ang kanilang dialogo.

Misis: Ba't ngayun ka lang! Nalusutan mo ako kanina ah. Sabado pala ngayun at walang opisina ang Meralco, pano ka makakapagbayad ng kuryente?

Bongget: (tahimik lang)

Misis: Sumagot ka! Siguro me ginawa ka na naman na kabulastugan! Nasan yun dala mong pambayad sa kuryente kanina?

Bongget: (tahimik pa rin) me inilabas, Piso (P1.00).

Misis: Ano yan! Bakit piso ang natira?!!?ZZ*xssst//;!

Bonget: (tahimik pa lalo) Ini-abot ang recibo ng LPC na nagkakahalaga ng P500.00 bilang registration fee, kasama ang ilang produkto na naka-plastic.

Misis: Ibig mong sabihin, binawasan mo ang pambayad sa kuryente para dito?

(Sabay hagis sa paanan ni Bongget ng plastik na naglalaman ng mga produkto)

Misis: Nasan yun sukli nito!

Bongget: (Parang Pipi) Ini-abot ang mas malaking bag na naglalaman ng Vita-Plus at ang resibong nagkakahalagang P7,699.00

(kita sa mata ni Misis ang pagka shock)

Misis: Walanghiya kaaaaa! Sabay hampas ng bag na me lamang Vita-Plus sa kanyang balikat.

Misis uli: Nakakarindi ka. Kulang pa rin ito. P10,500.00 ang dala. Nasan yun tira!

(Walang maipakitang resibo at produkto si Bonnget, yun ay para sa nabili sa akin na RHG Stove)

Bongget: (biglang sumulpot ang kanyang dila) Nandun ki Tony, P2,300.00 yun binigay ko - bayad ng Rice Husk Gasifier Stove.

Misis: (kumislap ang mata) Nasan, nasan na ang Stove na yan ng maihampas ko sa pagmumukha mo!

At doon malaking pasasalamat ni Bongget sakin na hindi nya nadala ang nabili sakin.

Summary: P500+7,699+2300 = P10,499.00 + Sukli P1.00 = P0.00

RED HOT NEWS: RICE HUSK GASIFIER

2010-08-21T18:44:00.000-07:00

I'd like to share with you my leisurely fascination, particularly about crude cooking devices. I am easily attracted by some of its unique forms and sizes; and marveling on the variety of fuel sources of its glowing power.

I have been watching, buying and using so many kinds of stoves in the past, which gave me delightful moments while observing each and every performance of those lots. I liked them, but most of the time in the end, there were glitches in their make that did not escape my discriminating perusal. I don't really know certainly what I'm looking for an ideal stove, but sure, I'm always wanting to see more of something yet unknown to me, which can simply be described as an "x-factor", to settle the matter.

But this time, just lately, there is a new make in town which totally consumed my amazement. So here I go, introducing to you with pride, the brainchild of Eng'r. Alexis T. Belonio (He's name is now on Wikipedia), his RICE HUSK GASIFIER STOVE, which won for him the ROLEX Award for Enterprise in 2008.

Belonio fabricated a cylindrical contraption made of G.I. sheet, and installed a small fan blower at its base. This is a rice husk fed stove intended mainly for domestic cooking use.

To operate, pour the rice husk (as fuel) unto the hollowed center. Light a crumpled piece of paper, then put it down on top of the rice husk, then immediately switch on the fan in order to catalyze burning and stabilize air-flow upward. In less than a minute, burning gas emission on top inner rim of the cylinder becomes noticeable, and in no time, full blast gasification process will be taking place.

For me, with my simplistic technical mind, i see this stove working like a miracle. While the design is so simple, yet it took hundreds, or perhaps considered thousand years ago, that it remained untapped. The idea may have manifested among many contemporary inventive minds, but it was Belonio who prayed hard and made this small step of homework for mankind. I interpreted the output of the stove as a miracle, for how come it produces gasified fuel and ignited into bluish flame? And how extended, a 600 grams or pitcher full load of rice husk fuel in a 50cm high chamber would last giving steady flame for 20 minutes and fading ember slowly diminishing the heat for another 10 minutes. A taller and voluminous chamber can be fabricated to produce longer gasifying and burning time.

Ordinarily, we see rice husks by the roadside as if eternally in smoky state of burning, but not bursting into flame as what has been translated by the RIce Husk Gasifier Stove of Belonio. Well, the phenomenon in Belonio's stove is called "gasification process".

Let me explain: the soot given off by fire from burning husk carries carbon monoxide + air injected from the small fan beneath stirs oxygen + hydrogen in the atmosphere, becomes readily available to mingle each other to induce thermo-chemical reaction, resulting into flamable gaseous product. That is just how loosely my layman's point of view can impart the idea to your understanding.

We may not fully comprehend the nitty-gritty of chemical elements involved in the process, but the potential impact of Belonio's masterpiece is undeniably great - in the economy of every household in the countryside and a humble tribute to mother earth in its share for being nature friendly in recycling wisely what used to be a waste from the skin of our staple grain.

This is my way of propagating the modest good work of a man, in the name of the author, ALEXIS T. BELONIO.

ALEXIS BELONIO
From Wikipedia, the free encyclopedia

Born :              January 1, 1960
                        Nueva Ecija, Philippines

Occupation:     inventor, innovator, professor, engineer, and scientist

Known for        Rolex Awardee for Enterprise

Alexis T. Belonio (born January 1, 1960) is a professor, engineer, scientist, innovator, and inventor from the Philippines. He was the first Filipino to receive the Rolex Award for Enterprise in 2008 due to his creation of a low-cost and environment friendly rice husk stove. Belonio was included by the Rolex watchmaking company on its list of 10 model innovators in November 2008.

RICE HUSK GASIFIER

An eco-friendly household stove which uses scientific design of combining carbon and oxygen and transforming it to a very good quality of combustible fuel.

From the cylindrical reactor containing minimal rice husk and introducing controlled amount of oxygen, fuel gas is then produced and subsequently subjected to direct combustion in the burner assembly.

The end result is an almost transparent bluish flame equivalent to that of Liquified Petroleum Gas (LPG).

BENEFITS:

1. Environment friendly technology which addresses the problem on rice husk disposal.
2. CO2 disposal is very minimal compared with the traditional direct-combustion stoves.
3. Thermal efficiency is high (400-470 deg. C) hence, cooking time is relatively shorter.
4. Alternative for charcoal fired stoves.
5. Low investment cost.

NOTE: Product available at KANVAR ENTERPRISES
                                        kanvar_ent@yahoo.com
                                        Sun: 0922-8213575
                                        Pldt wireless: (02) 994-2301

Masiramon sa Caramoanon

2009-10-10T20:36:00.000-07:00

Mga kurukakanon - pang abre-gana, pan-dulce, pan-singa-singa asin iba pa. Mga kurukakanon na naging pamoso kan suanoy pang panahon an sakong pighamiham sa abot kan sakuyang alintataw.

Siguro 4-anyos na ako kan nagkaigwa nin pagdagamdam sa sadiring kapalibutan. Bako ini so seryosong pagkasabot sa buhay, kundi saro sanang pagmalangmang nin musmos (start of childhood memory). Pinirit ko mananggad ipirong an sakuyang mga mata asin giniromdom an pinakaamay kong nagimat-an sa banwaan kong Caramoan. Nagbalik sa isip ko an karmilitos, so mga birilogon na mga de-kolor asin mahamison na dulsing garong dyolen. An bungang am-he, na inasinan asin inasukaran, dangan ginu-go sa tinaklob na platong losa, na may bilit na pinturang pula o bien asul. An tanggo asin galletta, na perming ipigpanaong tandan pagkatapos kan prusisyon sa aurora. Namalisyahan ko na naka-angkla palan an amay na memorya kan inosenteng musmos sa kadakling bagay na kunsomong karukakanon.

Sa puntong ini, ginamit ko an tabang kan memoryang nakatala sa puro kan sakuyang pang namit na dila. Kadakul an listahan kan mga kurukakanon na tubong Caramoanon, hingohahon ko na halungkaton an mga nagkapera, sa abot kan tadong na sakong makakaya.

An puto kan Caramoan naiiba. Kontra sa ideya kan mga tagalog na igwa man sinda, siring sa saindang nanod-an na putong maputi-on, mahunod na mayomhokon, na linuto sa alisngaw an mapulot na harinang pinatukaw sa hormahan na bilogon na garong kuru-kopita. An puto ni Nam Pediang "Lada" sa puro kan Ili, an hitsura mga matalipning turo-tabla. Gisik an pakaluto sa agonan na nakaparelya. An produktong ini an naging simbolo ning "pambalik" (pasalubong) kan mga Caramoanon sa mga haraning tawo sa saindang boot na saindang padumanan sa balyo kan dagat, halimbawa Naga o Manila, an duwang bantog na destinasyon kan mga nagralayas na Caramoanon kan panahon. An pag order kaini - ginatos. An kadakling para-order nin pambalik, preparado na sa pagtao nin basyong lata tanganing magayon man an "packaging". Pigpakirhay ni Nam Pedia an mga puto nin patirindog, puwes, duduonan an bilog na takop kun sasaradohon, susugaton nin gatab an ngilit kan takop kun aabrehon. Naging kaugalian pa kaito an hiringambot na pag order. Kun kaso arin na maglargahon, saka pa sana mag orderon.. An order pigpaagi pa sa pagsugo sa maku-apo o kaya ipigtogon sana sa nag-aging kabisto, " orderi daw ako nin duwang gatos na puto ki Pediang "Lada"!, agihan ko sana sa aga!", iyo an sarabihon. Apeking maray sa panahon. Ta malang iyo mananggad an kan panahon, si Nam Pedia, nagpupuka magdamlag sa pag-galpong asin pagdangdang sa kalayo, tanganing pag-agi kan awtong evangeline na minamaneho ni Tang Salo bago mag alas-otsong kinaagahon, puede nang hapiton. Tabangan kaitong Nam Pedia, haloy nang namaaram sa kinab-an, alagad may maray na legasyang nawalat sa satuyang memorya, an saiyang opisyo sa Puto. Ugaring, hanggang sa saiyang mga huring aldaw, dai sya binisto bilang si Nam Pediang "Puto", kundi dara nya man giraray sa puntod an saiyang pamosong bansag na: Nam Pediang "Lada"!

An marka Sotes. Harina, pitong sugok, vanilla, lebadura, asukar, margarina. Hinaralo-halo, tinidor sana ngani an pambate kan panahon. Ipighorma sa ginurunting asin binilog na manila paper dangan ilun-og sa koron na may upas, ta paalisngawan nin init hastang bumuk-ad an arim-poro. An gulinda kan binuk-adan iyo an parteng mahamison ta may budbod nin tiprik na asukar. An produktong ini an espesyal na pamahawan na nakapuesto kina-pyestahe kan Mayo otso sa Caramoan. An pag-order sa marka sotes dai puede an hiridalian. Ipigpatanid ini nin haloy pa. Kun tagama sa pyesta, dapat Abril pa sana naka-order na, ta dai ka akuan kun Mayo nang gayo.

Kun may marka sotes sa lamesa, puedeser na may kataning pa ini na upside - down kek.. Sa suhesyon kan ngaran, an kek na ini pighorno na may gatong na kahoy o bien bunut nin nyog sa ibabaw saka sa irarom kan lata ning biskwit.

Kadakol an tatao maggibo nin marka sotes sa Caramoan. An katampad ming harong sa Ili, an pag-iribang pamilya na Gilay Ata, gurang na daragang - Nang Kinang asin Manay Doring na Delloro. Iyo man Si May Saling na Padua. Alagad an pinakabantog na may kapot sa korona ning paggibo ning marka sotes yaon sa Solnopan, si Nam Basyon na Corpuz kan daraga pa, na ngapit naagom nin Amaro.

An puto, an marka sotes, duwa pa sanang resepeng nagimat-an ko an sakuyang nadiskurso, kaya lamang, halawig nang oras an sakuyang uutangon sa mga parabasa. Takot ako tibaad ma-onga kamo.

Huring hirit na sana, mala ta nagiromdom ko pang isugpon an ibos na may ternong mainit na tsokolate, na dai nag-aso sa tasang sadit. Dai makarebok an na-ulnitan sa oras nin pamahaw sa pyestahan. Ma-risa mo na sana ta nagbasang nin luha an mata. An masiram na tsololateng iyan, lipotok asin may diit na gunaw. Gibo sa tableya na prenoseso gikan pa sa bunga nin kakaw na inani sa natad o ligad man. Binaak na bunga na ma-pisog sa laog na malimi, na may namit na maharumismis. Sinanlag asin ginalpong na pisog nin kakaw na binalad sa irarom kan aldaw, nakalatag sa nigo matapos itupga pag-paramulmule so pisog, pig-arasod-asodan na sopsopon, mag-gurang o aki man.

Masiramon baga.

Ulilang Alaala Kay Ondoy

2009-09-28T01:56:00.001-07:00

Ulilang Alaala Kay Ondoy

Shared via AddThis

GoNegosyo i-Multiply Mo, Bulletin No.2: Pang-Regalo Sa Mga Barako (Gifts for Men)

2008-12-09T07:01:00.000-08:00

Ang mahalumigmig na simo'y ng hangin, mas mahabang oras na latag ng dilim sa gabi, dangan kasi'y maagap na dumaratal ang takipsilim; at karampot na maghapong sinag ng araw, dangan kasi'y antala ang pagsulpot ng bukang-liwayway. Ito raw kasi ang panahon sa loob ng isang taon, kung saan ang haring araw ay nakapaling nang pinakamalayong agwat sa pang gabing buwan. Ay! pasko na nga naman pala.

Samantala, ito ang mga ritwal ko sa umaga.

Pagkabangon, diretso sa CR, maghihilamos, magsesepilyo, punas-punas, isusuot ang pangbahay na short at kamisa de tsino, at mananaog tungo sa komedor.

Kukunin ang mumunting gilingan ng kape (minuscule coffe grinder) at gigiling ng isang dakot na butil ng kapeng barako. Ang kalalabasan ng isang salang sa gilingan ay sampung kutsarang napulbos na kape, na sa aking pamantayan ng katamtamang timpla ng tapang, ay sapat para sa sampung tasang mainit na kape.

Nakakaramdam ako ng kasiyahan sa munting gawaing ito para sa aking sarili. Hindi ko iniuutos ang pagtempla ng aking kape. Pinagsisilbihan ko ang aking sarili sa ganitong pagkakataon. Ang munting garalgal na ingay na likha ng mumunting gilingan ay tila pampagising sa nananamlay pang diwa. Ang halimuyak ng aroma ng kape na tumatakas sa takip ng gilingan ay pumapawi sa asal na magbuntunghininga sa umaga, sa halip ay mapapahugot-hininga ng malalim upang masamyo ang kawili-wiling bango.

Isang takal ng kape sa kutsara ang isasalin sa mala-kupitang buslo na may pinong salaan ng isang sadyang lutuan ng kape (coffee maker), katumbas ng isang tasang tubig, mas maigi, kung dati nang mainit na tubig mula sa thermos ang ibuhos, upang mapabilis ang pag-agos nito sa pulbos na kape na tila naghihintay na mapaliguan o mabanlian. Sa ikalawang pagkakataon, muling hahalimuyak ang paligid sa aroma ng tunay na katutubong kape.

Habang sinisimsim ang mainit na kape, nagsimula akong mag-isip ng nga bagay na tumpak ipang-regalo ngayung kapaskuhan para sa mga importante at kapitag-pitagang mga tao na marapat mapasalamatan bago man lang tumalikod ang kasalukuyang taon.

Humm ... ano kaya? DVD? ang corny naman, Chivas Regal? ang mahal naman, Oven toaster? ang cheap naman. Nagkaproblema tuloy ako. Wala man lang akong mapagtanungan nang mga oras na yon, di pa kasi bumabangon ang mahal kong esposa. Kung kaharap ko sana siya ay malamang lutas na ang aking pamomroblema, komo babae, marami itong alam tungkol sa rega-regalo.

Aba! mukhang nasa harap ko na nga ang kalutasan ng aking problema!

Regalo Para Sa Mga Barako

Isasaayos sa isang makintab na paper bag, kapirasong ribbon at lakipan ng tarheta, ayos na.

Puede ko rin palang i-negosyo ito, i-private message mo ko, bigay ko sayo ang presyo. Wag matakot, di ito mahal pero di naman mumurahin ang kalidad.

GoNegosyo i-Multiply Mo, Bulletin No.1: New! Multi-Purpose Grasscutter-Harvester

2008-12-01T02:41:00.000-08:00

Links

GoNegosyo i-Multiply Mo, Bulletin No. 1: New! Multi-Purpose Grasscutter-Harvester

Nov 26, '08 2:07 PM
for everyone

I am promoting a new small machine product. It is a simple metal contraption to be attached to a motorized grass-cutter, which then converts it to double as rice harvester, and also becoming an effective cutting equipment for stalks and shrubs. That attachment consist of a tungsten carbide saw teeth blade and a curved metal sheet, forming like a half funnel that catches and controls the rice paddies from flying indiscriminately to any direction.

I hastily sent samples of that merchandise to some of my Dealers without any enclosed brochures, so they are puzzled now on how to assemble them.

While trying to send a not so clear picture of a readily assembled unit, I paused to satisfy my curiosity, why not google - "grasscutter harvester?" What a pleasant surprise! I stumbled on a Company showcasing the same kind of product with clear product picture and a you tube video too.

Try it now, please Google: "grasscutter harvester", then click PCARRD message board. Or, try to visit directly this link http://www.youtube.com/watch?v=f4SYbaG7OM8 and also http://www.kainitz.com

Be sure to watch the video of harvesting demonstration. The convenience and usefulness of the equipment is very impressive. And that would be more likely how my product will function or will be put into intended use.

That kind of machine is relatively new in the agricultural machinery industry in the Philippines. It has not yet flooded the market, but no doubt, it will soon become a part of basic tools in farming in the countryside - just like the local handtractor and thresher, due to its technological simplicity and adaptability.

With due respect, I thank Kainitz Corporation for having a website featuring that particular product which lead me to use it as a ready reference. I guess, it would work both ways for both of us, this is also in a way, facilitating the introduction of Kainitz Corporation to my prospective Buyers and or Sellers.

For price and specification particulars, please let me answer you on private email

Finding The Good Books

2008-11-10T11:42:00.000-08:00

Last Sunday (11-09-08), I entered the National Bookstore, and saw Rick Warren's best selling book "The Purpose Driven Life". I bought the Tagalog version. This makes me having all in all 3 books of "The Purpose Driven", the previous 2 I received as gifts from friends.

I lent the first book to my brother-in-law in Naga City. This time he is already showing signs of conversion because I read his testimony in his blog. The other book is entrusted to a couple friend in Nueva Ecija. Now, this third book, I intend to send to a civic organization in my hometown, where I am also a member, for them to pass among themselves. They have to write their names on the cover every time one has finished reading. Soon, when everyone is through, they have to return it to me in order for me to send them an incentive: another inspirational book to be shared on.

I also picked-up for myself the other book of Rick Warren: "The Power To Change Your Life". At the back cover, it says an introductory persuasion:

"Do you want to ...
   - become a more joyful person?
   - cultivate a peaceful life in this uptight world?
   - be a kinder, more gracious individual?
   - replace self-indulgence with self-control?
   - experience what the truly "good life" is all about?"

Then scanning the first few pages inside, these lines struck me:

"When the Holy Spirit controls your life, He will produce in you nine
   positive characteristics: love, joy, peace, patience, kindness,
   goodness, faithfulness, gentleness, and self-control."

"Let me ask you, how many, of the people you work with or live with
   exhibit these qualities? How many of the people you work with and
   live with would say these qualities describe you?"

At the moment, I'm already on page 15 out of the 167 of "The Power To Change Your Life". I really have become an avid reader of Rick Warren. His writing style just sink in my brain like a sponge. He presents his ideas in vivid details and offered stories and parallelism on vantage view.

Know what?, when I got out of the National Bookstore on that Sunday afternoon with the books on my hand, I got a lite feeling. Perhaps, on the prospect of finding new from Rick Warren and the excitement that I am now ready to share the book I promised to my friends back home.

The next morning, I received small bits of good news, some difficulties passed, new obstacles arise but in manageable weight. All in all, I feel positive.

In Search of Timeless Theme

2008-10-28T00:01:00.000-07:00

Christmas season is fast approaching, that is why I'm also in quandary thinking for an idea of what item to give this year as a matter of expressing gratitude to business associates. I'm thinking of a humble token, yet memorable.

I'm already tired of the usual corporate giveaways such as white printed shirts, caps, key-chains, umbrellas, pen and the likes. But thinking all over again, those things mentioned are really time tested, convenient and economical gifts to prepare. So I lingered on that values, thinking of just adding a twist.

Finally, I came out with the most common name in the trade of promotional giveaways - printed t-shirts. But this time, I'm going to promote my beloved hometown, Caramoan. I'd like to bank on the novelty of doing it. Expressing my social concern in promoting my hometown while proudly regaling my business associates how blessed by Mother nature, and beautiful, is the land of my origin.

Now comes the most difficult part of conceptualizing the vivid and timeless representation of Caramoan that could well blend in a piece of limited space on plain shirt.

I just have an imaginative idea but could not put them into graphic presentation. But really, the images that play on my mind are all temporary. What I really wished is to see one design after another, and later decide when I see the "it" or, what some called it, "x" factor. Reading my mind, I could see images of sea turtle, mt. caglago, old adobe church, blue marlin, beaches, and green mountains. Obviously, those are the things and places of interests in Caramoan.

I am at a loss in doing artwork by myself, so I decided to summon the expertise of some friends who knows best of the trade by heart. One is Danymous, a very generous Caramoanon based in the US, who designed magnificently the webpages of "eyeoncaramoan". A highly competitive professional in the field of digital filming or whatever hi-tech terms appropriated for it, as long as we know he flourished in that business in bountiful good richness. The other one is Eli Avellanoza, a humble guy based in Nueva Viscaya State University as a Science Research Specialist. He is a my fellow member at Central Luzon State University (CLSU) Artist Club. He is both adept at canvass and computer graphics painting. Most of his works can be viewed at Blographics (blographics.wordpress.com) and CLSU Artist Club website at http://acpfi.org.

Here are the artworks:

I will be sending these design lay-out to the printing shop to find out which one will be adaptable or feasibly printable.

I put this matter on blog to awaken some readers imaginations on how to improve or perhaps change the design into becoming more responsive, symbolic and timeless. The process of evolution will now be at work. In this case, new ideas may just spur as a matter of suggestions or making new designs all of their own.

Lastly, I put into blog, my way of expressing gratitude to Danymous and Eli, in making my humble token for the year, truly a piece of meaningful artwork.

Penafrancia 2008

2008-09-28T01:53:00.000-07:00

Halos taon-taon nin aldaw na Fiesta kan Pena de Francia nakaka-bisita ako sa Naga, alagad dai man nin panuga ta bako man ngani na deboto kan nasabing Patron.

An senyales na harani na an Penafrancia iyo an pagdatong kan aldaw na Setyembre. Sa ikaduwang semana kaan, Biernes, iyo an tradisyonal na "translasyon", an paghatod ki INA gikan Basilica pasiring sa Cathedral. Sarong semana an estada ni INA sa Cathedral hastang aboton na sa aldaw na kina-piestahe sa Centro nin Naga, an ikatolong Sabado. Ini man an aldaw na ipig-buelta si INA sa Basilica na inaantabayan kan mga boyadores sa paagi nin maogmang selebrasyon kan "Fluvial Procession". Sa aldaw na gayong ini, pambihira na mabul-is na dai mag-uran segun sa sakuyang nagigiromdoman. Kung kaya minalabhag an tubig sa salog na inaagihan kan prosisyon bilang pasilidad sa aldaw na sagrado.

Kina-agahi, piesta na man sa Basilica na minasakop sa Penafrancia Avenue, San Felipe asin Magsaysay.

Ngunyan ko pa sana nasabotan an siring na rutina kan imahe.

Maikukumpisal ko na bakong gayo mananggad na dobosyon an sakuyang pagdayo sa kapiyestahan kan Penafrancia. Ni minsan dai pa ako nakasalak sa aktibidades kan mga boyadores, dai ako nin sadiring desisyon na makisusuan sa kinahib-ugi nin katawhan sa simbahan, minaatras pa ngani sa intensyon na magsimba para mas makaaiwas sa traffic.

Ngunyan na taon, siring man sana kan dati, hidali na minagayak pa Naga, sa irarom kan boot ko an tunay na katuyuhan, magbakasyon nin duwang aldaw, abandonahon an tambak-tambak na trabahong daing katapusan.

Nakabisita man giraray sa Basilica sa mga oras na hupa na an dagsa kan mga tawo. Mas halawig pa an mga oras na nakunsumo sa pagbisita sa mga katurood na kahimanwa.

Alagad kan aldaw na iyan, igwa nin nakabitin na konsensya sa sakuyang isipan na dapat kung gibohon. Dai ako nin katuninongan kung paseparahon ko sana. Sa gabos na ginigibo ming pagbisita, sarong lugar ang dapat na bisitahon. Daing saysay an pagsimba ki INA, daing halaga an pagbisita sa mga amigo, kun dai man sana makabisita sa sarong ulilang lugar na iniho na naghahalat sa mga tawong may pagromdom.

Alas-dose na matangang banggi, nasa trangkahan kami kan Saret Residence, Blk 34, Lot 5&6, Banaba St. Villa Karangahan, Naga City. Mantang naghahalat sa pag-abre kan puertahan, naglayog an sakuyang isipan sa Binanuahan, Caramoan, Harong kan pamilya Pericles Bien. Pag tambara sa mayor na puerta, puntok tolos an halabang lamesa na permi sanang may nakahaon na kakanon. Masiboton si Manay Modeng, permi kang pipiriton na pakakanon. Minsan naisip ko, siisay man ako sainda na igwa nin siring na importansya? Bihira akong maka mati nin importansya sa sadiri nin huli sa kapobrehan kan sarong gikan sa menos na pamilya baga. Alagad dai man palan pinipili na tawo an pamilyang ini, gabos man palan na naglalaog sainda, mina resibe nin siring na hospitalidad.

Naputol an senaryo, nakalaog na kami sa harong kan aki ni Pericles Bien, an samuyang padangat na katorood, si Becky (Jing) Bien Saret. Magigiromdoman, halos santaon nang nakaratay si Sis Jing poon kan aldaw na maraot na mapurohan sya sa disgrasya sa motorsiklo. Halawig na bulan an hinigda sa Mother Seton Hospital, ngunyan, yaon na sa sadiring harong, minamantener nin ataman asin pagmangno kan saiyang mga mahal sa buhay.

Nagburo-balyo an sakuyang isip sa halabang lamesa na dating pigdoropongan dahil sa nakahaon na kakanon, uya ngunyan an halabang hospital bed, nakahaon an babaeng mabooton, an nagmana sa ina nyang masiboton. Naghahalat sa mga tawong madoropong?

Kan premiro kong mabisita si Sis Jing, harayo pa, an pangadyion ko iyo an saiyang madaling karahayan, alagad sa atubangan kan tunay na kamugtakan, nasambit ko ang "Let Your Will Be Done".

Sa ngunyan, mayo nin kolog na masisilag sa lalaw-gon ni Sis Jing, komo blangko na an animo. Maray an kamogtakan kan pisikal na kinalalagakan. Ataman na marhay kan mag-agom na inaapod ni Jing na Kuya Natoy. An dating Natoy na komplikado an nakaaging buhay, ngunyan, dedikado an buhay sa pagataman nin daing pagkaunga sa tawong nagsalo dati sa saiya.

Dai maabot kan sakuyang kaisipan an rason kan trahedyang nangyari sa buhay ni Sis Jing. Kung sa persona ni Sis Jing, yaon na saiya an katoninonan nin huli ta dai na man apektado kan mga masalimuot na buhay nin kinab-an. Kung nagliligid man an bola nin buhay, kita palan na buhay an nagkakapot kaini. Si Sis na Jing, sarong magayon na dahilan kung gusto tang gumibo nin karahayan.

Pasado alas dos, pauli na kami, nawara an kapagalan sa puso, nakumpleto man giraray na maging makabuluhan na pagdayo sa aldaw kan Penafrancia.

Muling Sabak sa Gawain ng GK

2008-09-14T04:50:00.000-07:00

Paparating pa lang ako ay iniisip ko na kung ano kaya ang daratnan kong trabaho na angkop sakin. Kaya't nung abot tanaw ko na ang project site, napansin ko agad na wala na ang gawain ng pagpapatag, tulad nung gawain nung nakaraang linggo, ang pinakasimpleng pagkilos na di-nangangailangan ng pulso at kasanayan. Napabuntonghininga ako, nangingibabaw kasi sakin ang pagkakaroon ng kaba sa sarili na baka makita ang kahinaan ko kung mapapasabak sa iba pang uri ng trabaho, tulad ng pagpapanday, pagpapalitada, o pag operate ng concrete mixer.

Sa una, tantiyahan muna. Nakita ko ang sunong-sunong na isang bag ng semento ng isang binata, saglit na ibinaba para badbarin ang bunganga na selyado ng matabang sinulid, kapagdaka'y, muling inalsa at isinalampak sa nakangangang makinaryang patuloy na gumigiling. Ah, ayaw kong humawak ng semento, turan ko sa loob-loob ko. Bukod sa malayo ang pinanggagalingang bodega, nangingilo ako na madaiti ang palad sa pinong-pino na hilatsa ng semento, kita ko rin ang umaalimbukay na alikabok nito.

Pinag-aralan ko rin ang gawain ng mga tagasubo ng buhangin at graba sa makinang gumigiling. Magkatuwang na isinasadlak ang gawa sa kahoy na kuwadradong takalan na may dalawang pares na hawakan. Puno ng buhangin at graba, sunod-sunod ang hakot hanggang masapat ang tamang bilang ng proporsyon. Puede ko na rin sanang sabakan ang gawaing ito, pero kabado ako na baka ilang alsahan lang, sumuko ang lakas ko, nakakahiya naman.

Kasalukuyan kasi na nagbubuhos na sa pangalawang palapag, kaya walang humpay at sabay-sabay ang kilos. Dun ko nakita ang helira ng pasa-pasang abutan ng timba na me laman ng hinalong semento, buhangin at graba. Agad akong sumingit at pinili ko ang mataas na posisyon. Tila totoo nga ang kasabihang mas magaan ang trabaho ng isang may mataas na posisyon. Sa ganang akin, nasa ika-lawang palapag ako, isang dakilang tiga-abot ng timba na wala nang laman, ipinapasa pabalik sa ibaba para lamnan muli ng semento.

Gusto kong ipagtapat, masama talaga ang me sobrang talino pag ginamit ng palso. Katusuhan ang nagawa ko. Inaamin ng sulok ng isip ko.

Naubos ang hinalong semento, pansamantalang natigil ang rutina. Natural, bumaba na rin ako sa puesto. Tamang-tama, bumatingting, halos magkapanabay na naulinigan ko ang katagang "hay salamat!" mula sa bibig ng mga hapung-hapong mga manggagawa.

Sa pagkatapos ng breaktime, nanatili ang lahat sa mababang posisyon. Kailangang maghalong muli ng semento. Eh, tumagas ang gasolina sa karburador ng Honda na makina ng mixer, di na mapaandar ang makina, kaya obligadong mag manu-manong haluan.

1-2-4 ang timpla. Sampung semento, 20 buhangin at 40 graba ang binuno namin. Di na ako nakabalik sa dating mataas na posisyon. Tiga-pala ngayun ang toka ko. Sa ganung kalagayan, naalala ko tuloy ang katutubong awiting "magtanim ay di biro ..." Mas masahol pa ang kalagayan kong palaging nakayukod sa pagpapala na tila may mabigat na tanikalang bola pa na nakagapos sa aking mga kamay. Pakiramdam ko mabilis akong ma "low bat", medyo "chappy' na rin ang dating ng gumagaralgal kong tinig. Sa tindi ng init ng araw sa mataas na katanghalian, nanginginig na ang aking kalamnan na akala ko parehas na ang pamamanhid na dulot ng matinding init at lamig.

Gamit na gamit ang aking dalawang braso, puersado rin ang aking mga binti sa labu-labong haluan. Natuklasan ko na ang aking hawak na pala, ay isang maaasahang tungkod din pala. Namalayan ko rin na madalas kong magamit ang aking puwet sa gitna ng umaatikabong haluan. Manaka-naka akong tumatabi para ihanap ang aking puwet ng mauupuan. Napansin ko na di na rin namimili ng malambot na upuan. Sumisilong din ako sa ilalim ng gula-gulanit na lilim. Ganun pala, makakalimutan mo ang luho ng katawan kapag wala ka nang mapagpipilian.

Mahirap talagang makatagal sa pagod, at natutunan ko din, mahirap ding makatagal sa "hiya", sa isiping sobra na yata ang aking pahinga, kaya pilit kong bumabalik sa aksyon.

Nangalahating araw na naman ako, at sa paalaman, nakadaupang palad ko ang ilang manggagawa. Nakapa ko ang magagaspang nilang palad, nakaramdam ako ng pagkapahiya sa sarili. Isang "badge of honor" pang maituturing para sakin ang kanilang kalyuhing palad. Ngunit linilinaw ko, hindi lahat ng kalyo ay katangi-tangi, meron din ako nyan, wala lang sa lugar, nasa likod ko.

Pero teka, bakit ba ako napadpad sa Gawaing ito, at puro naman hirap ng katawan ang litanya ko? Di ko rin sigurado kung ano ang nakalaan para sakin. Marahil ay nasa panahon ako ng pagtuklas. Me nagturo sakin, ipagkatiwala ko daw ang buhay ko sa Maykapal. Matagal ko nang naririnig ang ganyang pang-aakit sa aking ispiritualidad nung nasa koliheyo pa lamang ako, pero di tumimo saking puso. Nitong huli lang, naramdaman ko ang kapayapaan at kapanatagan ng loob, nung sandaling napag-aralan at natanggap ko, ang mga aral ng aklat na "Purpose Driven Life" ni Rick Warren.

Ngayun, hindi na ako takot sa "End of the World" dahil sa bagong pananalig at pagkamulat. Isa na lang ang kinakatakutan ko, tuwing "End of the Month" sa dami ng dapat pondohan at bayarin.

Ang Unang Araw Ko Sa GK

2008-09-11T00:33:00.000-07:00

Gusto kong itala ang araw ng Setyembre 7, 2008, bilang unang araw ng pagyapak ko sa loob ng komunidad ng matagal ko nang naririnig at namamasdan lamang, ang Gawad Kalinga.

At pinasasalamatan ko ang mga kaibigang Tanny Valencia, aking kabayan, sa pagtapik at kay Amang Roxas, ng Cauayan, Isabela, sa pag-udyok sa akin na kumilos na at tuwirang makilahok sa Gawain.

Dumating ako sa isang pook na kasalukuyang tinatayuan ng helira ng kabahayan at itinala ang aking pangalan bilang laborer, alas 8:25 ng umaga. Sana ay napabilang ako sa hanay ng skilled workers, ngunit sa pagkakataong iyon, natuklasan kong wala naman pala akong kagalingan sa sarili, maliban sa trabahong pawis lang ang puhunan.

Kumuha ng pala at nakihalubilo na sa karamihang mga babae at ilang lalaki sa pagpapatag ng tinambak na lupa. Sa unang mga sigwada ay masigla ang bawat kadyot ng pala at kalaunan ay pahinto-hinto na.

Habang nasa kasagsagan ng pagbabanat ng buto, at sa manaka-nakang pag-unat ng katawan para mamunas ng pawis, lumilipad ang aking isipan sa maraming angulo ng pagmumuni-muni sa katotohanan at kabalintunaan ng aking buhay.

Una, na under-estimate ko ang gawain, ni hindi ako nagdala ng tuwalyeta o bihisan man lamang, pano, akala ko, pa-bandying-bandying lang ang gawain. Ginawa kong pamunas ang laylayan ng aking t-shirt, ang magkabilang manggas at hanggang halos pigain ko habang nakasuot ang t-shirt na mugmog na sa tagaktak ng pawis.

Matagal nang panahon pala na di ko na naranasan ang ganong pagpapagal ng katawan, ang marumihan ng lupa ang mga kamay at ang halos umaagos na pagpatak ng pawis. Naka-inom na ako ng halos apat na basong tubig, ngunit di man lang ako makaramdam ng pag-iihi. Maganda nga ang nangyari, naitulak palabas ang mga toxins sa katawan ko sa pamamagitan ng pagpapawis.

Nang mga oras na yon ay napagtanto ko na sa pagkakataong hubad din ako, ay higit na angat pa sa akin ang higit na maralitang tao. Tanging kakarampot na lakas lang ang napapakinabangan sakin, at kapos pa nga dahil nakikita kung higit na maliksi at masigasig pa ang ilang kababaihan, isang paalala nang di mapasubaliang katotohanan, na tumantanda na rin tayo. At wala rin garantiyang itatagal ang aking maninipis na palad. Naninibago talaga na dati’y ballpen ang hawak, ngayun ay pala at piko, katumbas ng tila dalampung ballpen na sabay-sabay na hahawakan.

Tumunog ang batingting. hudyat ng recess. Sa saglit na oras na ito, sumingit ang pagpupulong at nakinig ako sa tinatawag na values formation. Naramdaman ko rin ang mabubuting layunin at pagmamalasakit na itinatanim sa puso ng mga tao. Doon ko rin naisip na sa gitna ng naturang katipunan - ng maka-Dios at maka-taong hangarin, kakaripas ng takbo papalayo ang demonyo sa pagkakataong iyon. Alam ko yon bilang isang ahenteng mangangalakal, malabong makabenta sa inaakalang suki na alam mong walang pera, ganun din yun para sa kampon ng kasamaan, wala siyang mahihita sa kanyang panunukso sa mga taong walang iniisip at ginagawang kasamaan.

Sa pagbabalik puesto, tila bumigat na ang pakiramdam ko sa pagkakahawak ko sa bitbit na pala. Maigting na lalo ang sikat ng araw. Pala dito, pala dun, pala, pala, pala at palinga-linga na rin sa orasan. Parang gusto ko nang pihitin ang isang daliri ng orasan at itapat sa alas dose. Tuluyan na ngang sumuko ang aking lakas, dyes minutos bago mag- tigil trabaho sa pananghalian.

Nag time-out na ako. Half day lang ang puntos ng aking pagpapapatak ng pawis. Sa maaga kong pag retiro, hindi nangangahulugan ng pagtatapos ng aking karanasan sa gawain ng Gawad Kalinga. Alam ko, babalik ako sa bawat magandang pagkakataon para mag-alay ng pawis.

Pagdating sa bahay, lupaypay akong sumadlak sa sofa. Di ko na nagawang tanggalin ang trentas ng aking putikang gomang sapatos. Pinahila ko na lang ito sa aking esposa. Lupaypay man ang katawan, ngunit nag-uumalab naman ang aking maliit na kaligayahang natuklasan at sumibol sa puso. Napakasarap ng pakiramdam maging isang payak na katauhan sa gitna ng naghihikahos na lipunan. Isang pagpapala sa walang nakakakilala (blessed anonymity) ang aking naramdaman. Di na rin nagkakalayo sa pakiramdam ng isang pananagumpay. Kung ganun naman pala, bakit ko pa hahabulin ang tagumpay sa pamamagitan ng pagkamit ng kapangyarihan (power), katanyagan (fame) at kayamanan (fortune), kung magiging kumplikadong higit ang aking buhay?

Caramoanon Is Me (Caramoanon Ini)

2008-08-24T03:06:00.000-07:00

Because I'm one Bikolano, and Caramoanon at that, I am predisposed to write using our regional language, but somehow biased in favor of our Caramoanon vernacular tongue, in the name of our beloved patrimony. Please take note, " Mari na kamo sa www ...," instead of " Madya na kamo sa www ...." I am always raring to put into use our famous Caramoanon terminologies, like these: "hadaw, aw hade? hotodoy, tukam-ag, kagalpakan, orate," those are some cases in point, that when vocally heard, you will catch the peculiar twang spoken by indigenous Caramoanons.

I have works written in our dialect which I usually provide English translation. My idea in doing so, is not so much to readily facilitate the reading satisfaction of Americanized readers, but just a leisurely indulgence for personal amusement of how our native lingua franca would fare vis-a- vis the words spoken by progressive race of people.

I noticed that locals exerts lengthy expression and have limited vocabulary. In English, adjective words and synonyms are in abundance. Necessarily, they have wide optional facilities to find the exacting words to use. In that sense, what we have to explain lengthily, is a matter for them to mean fluently and swiftly. To put it bluntly, just look how tremendously thick is an English than Bicol dictionary, at which, even very hard to find on the shelves of most bookstores.

As time goes by, when I'm able to muster adequate articles that are products of my own brand of talkathon, I'll have them printed again as my second compilation, sourced from two blog sites, half of it earlier written at www. caramoan-kanvar.blogspot.com and from this currently advancing posts at www.kanvar.multiply.com.

When these are done, I will deliver the copies to those people who are close to my heart, share also to some people who are wanting to partake of the inspiration out of my tranquil delight, much better when these hard copies can reach far flung places and land into the hands of youngsters and oldies alike, who love to read literature in prose and poetry mood.

Most of all, these works in printed form, shall serve as documents of my memories, my facility to aid me in going back to my good old days, or youthful days, both ways are alike. Let the copy be a witness to my dreams and triumphant joys, a testimony of my great gratefulness, paying tribute and immortalizing in my thoughts - the people, who in one way or another, offered refuge and comfort to my humble self, them making my life easier under the sun.

And in the coming two or 3 decades time, this compilation will be most handy around maybe pesky toddlers and future grandchildren, as I narrate a documented slice of my life, rest I be assured, that their Grandpa is not inventing "tales of a horseman".

This might be an agreeable life for me, that of marking the signs of the times, no matter, maybe mundanely, but fulfilling to my own happiness.

Thanks for those who have inclination to feel alike in this journey of mine.

In My Time (Sa Sakuyang Panahon)

2008-08-23T20:08:00.000-07:00

I'd like to write on many things, more so of stories that entails a lot of imaginations. Mine or someone else stories, all the same.

I'd like to talk and sit down with idiosyncratic Caramoanons, who still have vivid memories of their ways and means of the times of their lives. To query, argue, use my intuition and trade concepts with them. I would like their testimonies to be a living witness that will serve as reflective mirrors for the new generation.

On the other hand, it is also my desire to write about anything else that are not too seriously mattering in our midst. I just want to savor the the memories of how we plunge into the river. Our menial chore of picking-up mollusk of elongated shells in knee deep waters and dive into deeper part where the rounded-spiral shells are found sticking beneath lime rocks. Go back to times of cutting classes just to be freely willy-nilly wanderer in the forest, gathering wild fruits and be pricked by certain kind of plants with their thorns. Review our misadventures, when we were chased in blitz by a swarm of angry bees, somebody slinged-shot their hive, we unceremoniously fled away, sliding on stony downhill.

There are so many other nostalgic thoughts, like schooling days in elementary, I can not forget the taste of Nutri-bun, a gigantic bread I have ever seen by that time. The hearty happy moments celebrating the Jr. & Senior Promenade in high school, and so with the continuing essays of every stages of my life, in my time.

Whatever comes to mind, I will write at any opportune time, the past, present and future times.

This endeavor of mine, gathering photographs and stories, are due to my personal whim of elevating these pieces of treasured memories into state of immortality, preserving them in the cyberspace library of unlimited capacities and possibilities.

These are really my earnest desires. To be equipped with sharp memories, accurate and honest to goodness telling of the times, wide and unlimited means of looking back.

But modesty aside, I submit to my mortality, not pretending to work on these with the sole encompassing use of my brain. It's due to the advent of modern information technology in my time; such dreams are on the way to come into reality. I am starting it now, drifting on these hi-tech generations, using this medium at www.kanvar.multiply.com

Ang Ulilang Araw ng Agosto 13 Sa Buhay Ko

2008-08-15T04:06:00.000-07:00

Sa lahat ng Mga Bumati:

Ty sainyo. Buti pa kayo binati nyo ko. Kaya mula ngayon close na tayo, promise.

Kaya ganyan ang tono ko, kasi di ako binati ng ex-girlfriend ko, na ngayun ay Mrs. Co na.

Ganon pala ang pakiramdam ng nagdaramdam na hindi mabati lalo na ng taong araw-araw mong kasama sa bahay. Naisip ko na marahil yan ang kabayaran nung mga araw na hindi ko rin sya nabati. Nung isang taon na bertday nya, sinita nya pa ko, bakit di ko man lang daw na-alala ang kaarawan nya. Buti na lang mabilis naman akong nakasagot, "ikaw naman, pano ko maaalala na bertday mo na naman eh para ka kasing di tumatanda eh." "kunsabagay nga naman ..." ang sagot nya.

Nitong Mayo lang, pagkagising ko sa umaga, panay ang bati ng mga anak ko sa kanya:" hapi maders day mama ... hapi-hapi maders day," sabay halik pa. Wala lang sakin yun, kaya ayun, nagtampo na naman. Syemps dedepensa ako. "Bakit naman kita babatiin eh di naman ikaw ang Nanay ko, sana kung me Hapi Wifey Day." Talaga namang wala pang official holiday ang Wife Day o kaya Husband Day di ba? Tama ako dun di ba?

Ngayun ang malaking katanungan ko ay kung bakit di nya ko binati nitong bertday ko. Gumaganti lang kaya sya sakin? Ano sa palagay nyo?

Caramoanon Ini

2008-08-14T04:40:00.000-07:00

Komo saro akong Bikolano y Caramoanon, pinahahalagahan kong magsurat sa lengguaheng bikolnon, alagad mas apil na garamiton ko an bernakulong Caramoanon, por sobre sa pansadiring amor sa ginikanan. Notisyaha tabi, " Mari na kamo sa www ...," kuta na " Madya na kamo sa www ...." Halat ko na may pagkalangkag, na magamit an mga pamosong terminong Caramoanon, arog kan: hadaw, aw hade? hotodoy, tukam-ag, kagalpakan, orate, mga nagkapirang halimbawa na kung madadangog bilang tataramon, madadakop mo an pagiging bokales kan mga yanong Caramoanon.

May mga binikol akong obra na linalapatan ko nin interpretasyon sa English. An tuyo ko bako man na gayo para sa lamenting kasabutan kan mga parabasang Amerikano, kundi sarong kalingaan sana na mapagbana-bana an tumparan kan nitibong lengguahe kumpara sa tataramon kan mga tawo sa mauswag na rasa. Napag-adalan ko na haralawig an satuyang tataramon asin limitado an bukabolaryo. Sa English, bastante ang adyiktibo asin mga tataramon na may pararehas o magkakaagid na pakahulugan. Despues, mahiwas an saindang pasilidad na mapagpipilian nin mga tumbok na bukadura. An siste, garong pi-sarong agi sana an satuyang haralawig na paliwanag. Sa madaling sabi, hilinga ta hamak na mas mahib-og an diksyunaryong English itumpar man sa diksyunaryong Bikolnon na a-puersa pa nganing manuparan sa mga tindahan nin mga libro.

Sa mga masunod pang aldaw, matapos makatipon pa nin mga artikulong bunga kan sakong sadiring patara-tara, ipapa-imprenta ko man giraray bilang ika-duwang libreto, na gikan sa duwang blog sites: an kabanga gugunuon sa naamay nang naisurat sa www.caramoan-kanvar.blogspot.com asin digdi sa nag-aabanteng www.kanvar.multiply.com.

Pagkatapos kaini, ihahatod ko an mga kopya sa mga tawong napupusuan ko, ipapa-abot sa mga tawong naghahanap nin inspirasyon na makakua nin heras sa sakuyang toninong na kaogmahan, mas logod pa kung makalakop sa mga puerang lugar na may mga hubenes o gurangan man, na namomoot magbasa nin literatura na tonong prosa asin poeta.

Orog sa gabos, an imprentadong kopyada, magsiserbing sarong dokumento kan sakuyang mga recuerdos, pasilidad sa pagsalingoy sa maogma asin baragsik pang panahon, testigo kan sakuyang pangatorogan, kaogmahan, testimonya kan sakong dakulang pasasalamat, pag-umaw asin pagromdom sa mga tawong nagmakolog sa sakuyang kaabahan sa kinab-an.

Sa mag-aboton na duwa o tolo pang dekada, an mga libretong ini an sakuyang magiging kapot-kapot sa tahaw kan naghisdol nang mga kaakian asin kamakuapoan, isasalaysay ko an dokumentadong parte kan buhay ko, para mas dai lamang masahotan na an saindang Lolo, naghahaman nin "kwentong kutsero".

Ini gayod an oyon kan buhay ko, an itala an mga senyales kan panahon, dai man gayong katoyohan, alagad sulit man sa sakuyang kaogmahan.

Salamat sa gabos na may pakidumamay sa byahe kong ini.

Sa Sakuyang Panahon

2008-08-13T02:41:00.000-07:00

Kadakol akong gustong isurat, mga istorya asin pangyayaring huhugoton pa sa alintataw. Magsakuya o sa ibang tawo pa man.

Gusto kong makipag-ulay sa mga suanoy na Caramoanon na matandaon asin dai nalilingaw sa mga naging akto kan saindang panahon. Maghapot, maki-regatsaran, maghimate, makipagribayan nin mga konsepto. Gusto kong an saindang mga testimonyas maging testigo asin panalmingan kan makabag-ong henerasyon.

Sa sarong banda, gusto ko man isurat maski mga bagay-bagay na bako man na gayong seryoso. Gusto ko sanang giromdomon an panahon nin paglabto sa salog. An pamisipis sa patohod na tubig asin pagrirop sa tibayong na nakakupo sa irarom kan gapo na horohararom o parting libtong. Balikan an mga aldaw nin paglook sa eskwela tanganing makapamayawas sa kadlagan, magpodo nin korombot, matunok nin layas na awot na turog-turog. Repasohon an adbenturyang nangyari, kan rubo-rubo kaming linibon nin maiisog na sugod, kawasa tinirador an saindang harong, daing hutahot an samuyang karabukab padausdos sa katarangtangan na bulod.

Kadakol pa an mga agi-agi na makapung-aw na paghorop-horopon, arog sa panahon nin pag-eskwela sa elementarya - dai ko malingwan an nutri-bun, an pinakadakulang tinapay na naheling ko kan mga panahon. An pinakamaogmang selebraysyon kan Jr. & Sr. Prom Night kan High School, asin iba pang mga tunay na salaysay kan lambang hagyanan nin buhay sa sakuyang panahon. Miski ano na sanang masayunan, isusurat ko, an karaan, mag presentamente o puturo man.

Inihong sakuyang paghingoha na tiriponon an mga ladawan asin mga estorya, nin huli sa kamaw-utan ko na ipamugtak an mga nasambit na mga restos de recuerdos sa imortal na estado, sa paagi nin pagsang-at kaining mga obras sa internet library kan kalawakan na daing kasagkuran.

Ini nanggad an sakuyang odok sa boot na pagmaw-ot. An magkaigwa nin matarom na memorya, sierto asin bakong basang-basang na pagtantos sa panahon, mahiwas asin daing kasangkuran na pagromdom. Alagad, aminado man na dai akong kabateran, para ako-un na an gabos kaya kong mahimo sa paggamit sana kan sadiring hotok. Nin huli sa makabag-ong teknolohiya sa komunikasyon, magkakaigwa nin katuparan an sakuyang kamaw-otan. Nagpupuon na ako ngunyan, sa pagpapatianod sa modernong panahon, digdi sa behikulo kong www.kanvar.multiply.com.

In Search of Good Books

2008-06-09T05:35:00.000-07:00

It’s kind of precise timing taking up this subject matter for its sheer relevance as a subtle way of nurturing one’s mental faculty. Tomorrow is by and large the first opening day of school nationwide for S/Y 2008-2009.

Last week, I nonchalantly wandered inside a mall, drifted into a place crammed with pile upon piles of what appear to be old reading materials. Glancing now intently, I found myself holed-up in a store selling mostly used books and magazines of all sorts. Feels like I fell into a corner of finer things, it rekindled an old familiar feeling inside me, of feeling like a kid surrounded by a variety of toys, upon sight of those resplendent wide array of books, mostly imported, hardbound and of good quality print materials, paperbacks, magazines and assortments; and at bargain prices to boot.

In that fleeting moment, I was prompted to call my comrade back home in my humble hometown, Caramoan, Mr. Regalado A. Emerenciana, a scholarly teacher who is widely acknowledged around the academe as Man of Letters. I can not contain telling him my buoyed-up excitement in rediscovering my old flame, what else, but my utter love for books. And so, his natural instinct was awakened and simply becomes irrepressible too, breaking the long time withheld silent yearnings of his heart: to behold and possess those novelty reading materials I described which are all just within my reach.

Thus, I am entrusting him the following references:

1. The Writer’s Handbook 2004 – A premier compendium of writing techniques, inspiration, and advice.

2. Getting It Right – A survival guide to modern manners.

3. Better English – aims to help improve written and spoken English.

4. To Our Children’s Children – An attractive and engaging guidebook that makes recording a personal history as uncomplicated and easy as writing a letter.

5. Student’s Guidebook in Writing School Papers – Step by step process of writing various school papers can be found in this book.

6. Sample Social Speeches – A ready to use speech technique for all occasions.

7. Famous Speeches and Public Speaking – a handy collection of public speaking masterpieces of famous speakers.

I’m sure a lot of students in the academic community will be benefited should they be willingly lured into reading these references which are essentially instructional in form - aimed at improving not only their writing craft but also their spoken artistry.

These kind of information source books are Mr. Emerenciana’s personal choice. It is in view of his ultimate noble intention of incorporating them into his instructional tools inside the classroom. None the less, I’m quite certain it is also a subtle expression of sharing his love and appreciation of the literary arts, passing on to his students.

I am inspired by that gesture of him. And I think of growing old. And I remembered my old books, realizing they are also valuable treasures to keep, and worth enriching the volume as time
goes by.

And I wish someday, someday I will open my backyard with a mini-library filled with my lifetime collection of books. And I would invite Mr. Regalado A. Emerenciana, and bid him to bring those above-listed 7 book items with him to mingle with mine books, and together, we shall welcome the youth and olds alike, to inaugurate a READING CLUB under a tree.

I decided to make this an entry in my blog, to mark the significance of this small step in joint effort, our own humble way of propagating proficiency in reading and writing, as prelude to developing homegrown local writers.

Welcome http://caramoanparish.multiply.com by Fr. Rico Angelo

2008-03-11T08:47:00.000-07:00

It’s nice to hear from you Fr. Rico Angelo M. De La Torre

Your creation of web-log: Caramoan Parish, is a very wonderful gift for Caramoanons.

Caramoan, being geographically laid in remote countryside, is really in dire need of resourceful and creative individuals who could introduce pioneering efforts in the field of information technology, specially nowadays that communications’ trends and advancements had dramatically gone by leaps and bounds.

This could be part of history now, with you as the one unselfish individual who shares his valuable time and beautiful talent in institutionalizing the very first website at St. Michael, the Archangel Church, in our beloved hometown, Caramoan.

Our creator of Caramoanon Groups forum and KSean Website is Eng’r. Edgar Nunez. He earned that distinction and honor of being the first concerned Caramoanon to express his civic mindedness in laying out the connecting lines for Caramoanons around the globe and letting them to converge at those two web sites that are basically dedicated for Caramoanon concerns. Such web sites are probably the first and earliest for Caramoanons in general to have ever had.

I’m sure the Caramoanon groups at http://groups.msn.com/caramoan would be very glad to invite you to join the forum.

I have linked your http://caramoanparish.multiply.com to my http://caramoan-kanvar.blogspot.com.

Yes, we have not yet met before, otherwise I should have noticed you. It looks like Caramoanon had just been blessed to have a cool, sporty and trendy priest in you. I guess a Yuppie meyn, break it down, yo!

Gantahan II - Getting to Know the Master Carpenter

2008-03-08T05:07:00.000-08:00

Nagpahanap ako sa Caramoan nin antigong gantahan o litrohan man lamang, alagad sagkod ngunyan dai pang resulta an paghanap. Kadakol sana an estorya nin paturoro-turo kun saen o sa-irisay pa na kagharong an igwa pang saray kan sakuyang pighanap. Mas malibyano nanggad maghanap an ngimot kaysa bumungkaras para maghalungkat sa kalapatan asin maalpog na sulok-sulok, o kaya magtangad sa kun sain-sain na kabaan nakasang-at, an kaban na dayupot sa erok na kadikloman.

I requested from Caramoan to look for that antiquated Gantahan or even the Litrohan, but unfortunately, the search result has no clear indication yet. There were just a lot of stories elicited, pointing here and there, naming whom and who treasured those things I am looking for. Lip service becomes a convenient finder, instead of jumping at once to search every nook and cranny, brave the dust and cobwebs which were the usual longtime companion of such treasure chest.

Sabagay, sa gulping estorya naparahay man ta na-swertehan kong madangog an ngaran, an ngaran kan sarong “Panday”, an de-kalibreng karpintero na bantogan na iyong kag-panday kan mga gantahan, litro, medyahan, un-kuartohan, ultimo an karosan, na nagserbing reglamento nin komersyadong takadan sa banwa kan Caramoan.

At any rate, there was blessing in disguise with those lengthy accounts. I heard the name, the name of the master carpenter, who is said to be widely acknowledged as the one who crafted such boxes which became the measuring standard in Caramoan trade.

Sa mga masunod na aldaw, isusurat ko an ngaran asin recuerdo kan sarong abang tawong may abang legasya na nawalat na magayon paghorop-horopon kan katawhan sa satuyang banwaan.

In the following days, I shall write about the man and his humble legacy that would just leave a beautiful memory and indelible impression on the consciousness of every Caramoanon.

Sa paagi kan perpetual na librarya sa kalawakan, maw-ot kong umawon asin isaray an nagkapirang memorya manongod sa tawong ini na karapat-dapat man na maiukit sa gapo kan panahon an saiyang abang ngaran. Ini an saiyang magiging monumento na daing peligrong marumpag, orog na matagal, dai matutukal o mababaak, kumpara sa saiyang marmol na lapida na nawalat sa mapong-aw nyang lubungan, kun igwa man.

Through the perpetual library on the cyberspace, I wish to pay tribute and preserve our memory about this man whose humble name is worthy to be engraved on the stone tablet of time. Here, his' is a monument that is physically indestructible, much more durable, undetachable and unbreakable, unlike his tombstone laid upon his graveyard, if any.

Abangan. (Await.)

Gantahan

2008-02-27T07:12:00.000-08:00

Para mas dai malingawan an mga bagay-bagay na daan, uya an saro sa mga serye nin pagrepaso kan sarong tema na hinugot sa memorya asin imaginasyon na ginuno sa alintataw kan mga gugurang na dai tugot na malingaw.

So that certain stories of olden days will not be relegated into the dustbin of oblivion, here is one part series review of a subject extracted from memory and recollection of images from ancient minds who refuse to forget.

An tema iyo an manongod sa pagsukol o pag-valor sa komersiyanteng kantidad kan satuyang pang-oro-aldaw na konsumo, partikularmente an bagas - sa makaluma asin atrasadong panahon nin transakyon sa mercado.

The topic is on measurement and commercial value of stuff we consume daily, particularly that of rice commodity - during those backward trading times.

An panahon kan sakuyang reperensya iyo an años na pagawagaw na an pagretiro kan dekada sisenta, abante sa pag-atubang sa bag-ong taon na daing kasigurohan, kasabay an pagdatong kan rehimeng martial law. Sa panahon nin militaristang batasan, malibyanong naimplementar an mga bag-ong diktang sistema.

My time line reference are those remaining few years ending the decade of 60’s, onwards unto the dawning of new era of uncertainty, around time at the onset of martial law regime. Under authoritarian rule then, drastic implementation of new order are prevalent.

Ini man an panahon na nagkakaigwa pa sana ako nin kadikit na pagmalangmang sa agi-agi nin buhay, sa pangalagkalag sa kapalibutan asin paghimate sa hiro kan komunidad. Sa ayuda nin pahapot-hapot sa mga ka-kontempor-aniong amigo asin konsultasyon sa wisyo kan mga gugurang na tawo, nahaman inihong kapidasong historya sa paagi nin oro-erestorya.

This is the time of my earliest conscious memory of living, just learning to periscope on things around me, and having the gut feel of impression on my community. Aided by quizzing some of my contemporary bosom friends, and consulting the wisdom of our elders, this bit of history was made possible – delivered in a way of just telling a casual story.

Sa sakuyang amay na panahon, an komersyo nin barakalan nin bagas pigpa-agi sa takad, na kun sain an konsiderasyon sa kwenta nakapabor sa bulto kan produkto, bakong sa ulay nin gabat sa paagi nin mekanikal na timbangan.

In my earlier time, commercial rice trading is consummated by way of determining its volume using simple handmade measuring containers rather than by its weight being determined by mechanical equipment which is a weighing scale.

An pinakahalangkaw na takad iyo an sarong kaban na bulto. Nakalaag sa mahib-og na sako. Ini an suanoy na sako na an materyales matuos na hinabol o garong sinaralapid na hinag-ot na abaka. An gadot na sako minasalo nin 24 gantas, dangan tinatahi nin torsidong kanyamo tanganing an pakabuka maisara. Por kabanes an barakalan kan mga para-kupada, na iyo man an paratienda nin tingi-tingi sa kadakling katawhan sa banwa sa paagi nin por ganta, o baya, por litro.

The highest unit of volume purchase is by cavan, contained in thick old fashioned sack. Those sacks are durable and made out of woven abaca mini-twines and strands. A well filled sack swallows 24 gantas, then sewn using thick thread to close its opening. Bulk buyers are the ones who in turn retails to the end-user’s market on per ganta or liter base unit.

An Gantahan boda Litrohan na takadan - hinaman kan sarong de-kalibreng panday. Gamit an limang pedasong tabletang kahoy na may siertong sukol, na tinarakip para mamuknang sarong kuwadradong kahun- kahon. Ini pinaparehistro sa nagkanigong ahensya nin gobyerno para maging otorisado. Sa irarom kan pagmasid kan mga deputadong empleyado sa munisipyo, sinisiguro na an takadan selyado nin alambreng tanso na nakatakod na garong hikaw sa sarong tampi kan kuatro-kuwadradong hinimong kahoy. Pati na an kapidasong kahoy na pangkaris sa umbaw igwa man nin takod na selyo kan reglamento.

The Ganta and Liter measuring boxes – were handcrafted by a top caliber local carpenter. Using 5pcs of small wooden tablets of accurate dimensions; fastening them together to realize a perfect cubic form. These are then registered with the appropriate government agency for proper accreditation. Under strict supervision of deputized municipal government employees, they see to it that the boxes were notched with “seal of standard”, looked like an earring that dangles through copper wire on one cubic side. Even the small plain piece of rectangular scraping wood, must also be tagged with such seal.

An minasunod na talastas iyo an mga praktikal na sumada:

- Sa sarong (1) ganta, katumpar an may tolong (3) litro, despues
72 litros igwa an sarong kaban o sako.

The following accounts are practical summations:

- One (1) ganta is equivalent to three (3) liters, therefore,
72 liters are there in all in one cavan or sack.

Apisar sa mga opisyal na nasambit na takadan, may laen pang takadan na pig-usar an katawhan sa saindang sadiring pagkaoroyonan. Namukna an karagdagan na porma nin takadan por sobre siguro sa pag-insister kan mga transaksyon na alang-alangon. Mas menos na takad por konsiderasyon sa mas hababang agod kan pobreng parokyano. Sa puntong ini na diskubre an paggamit kan “Salmonan”, sarong matalipning-peras na hitso na basyong lata nin sardinas na “Rosebowl” an marka. An segunda, iyo an sadit na kaparehong hitsura na inapod na “medyahan”. An pinakahuri asin pinakasadit na bilogon na nakatindog na lata - iyo an apod “lechehan”, na hali sa sarong basyong lata na may markang Darigold, Carnation o Milkmaid, mga popular na produktong kondensadang gatas na de-lata kan mga panahon.

Aside from those mentioned standard measurements of the trade, there are other forms of volume containers that evolved in the populace by their own accord. These additional measuring variations are probably a way to accommodate insistent and recurring odd quantitative dealings. One way of establishing lesser denomination, and probably to cater less privileged consumers with less purchasing capacity. It is in this sense that a measuring tin can called “Salmonan” was thence adapted. Such was a flat pear-shaped empty can of sardines having a popular brand name, “Rosebowl”. A succeeding and similar but minute volume tin can was called “medyahan”. The least was a small in cylindrical form called “lechehan”, a salvaged container out of Darigold, Carnation and Milkmaid, all are popular canned condensed milk products then. .

Lakop an paggamit kan Salmonan, Medyahan, Lechehan sa laog kan mga kaharungan bilang batayan sa pansadiring riribayan o sorolian kan saindang para-usong pangangaipohan.

The use of Salmonan, Medyahan, Lechehan, are widespread in domestic homes as their convenient standard of measure for their private barter trading needs.

Inapod na “Salmonan”, ninhuli sa ngaran kan klase kan sira na nasa laog kan sardinas na Rosebowl. So segundang sadit na lata nin rosebowl, inapod na Medyahan, ninhuli sa eksaktong kabanga ini kan laog kan dakulang Rosebowl na lata. An “Lechehan” naman hali sa kinastilang lengguahe na boot sabihon -“gatas”.

- An sarong (1) “Salmon” kun siring may duwang “Medya”.
- An sarong (1) “Salmon” katampad ning 1-1/2 “Leche”

Called “Salmonan”, with reference to the kind of fish that a Rosebowl sardines contains. Its smaller pack version called “Medyahan” , due to its exact half content opposite the big Rosebowl can. While “Lechehan” derived its name from Spanish language, which denotes - “milk”.

- One (1) “Salmon” is therefore, having two halves (medyahan)
- One (1) “Salmon” is equal to 1-1/2 “Leche”

Napag-araman na an sarong (1) ganta palan, mapapano nin 9 na leche, o kaya 6 na salmon.
An 1 litro may 3 leche o 2 salmon, o 4 na medya.

It was learned that a gantahan will be filled by a 9 full of lechehan, or 6 measures of salmonan. A liter has 3 leches, or 2 salmons, or 4 medyas.

An nagdadalagan na presyo kan bagas segun kun menos o premera klase, sa siring na panahon nin tarakadan - poko mas o menos P0.80 sentimos hasta P1.20 kada ganta.

The prevalent price range in that span of time, depending also on classification of rice quality, more or less, is P0.80 to P1.20 per ganta.

Kun gusto ta maaraman an kantidad sa kuarta kan bakalan, gamiton ta na an satuyang matimatikong sentido. Ipamugtak na sana niato an pag-asyumer para sa sarong presyo sa paagi nin kwentada kan kabang-an na presyo, siyempre, P0.80 mas P1.20, divisido por 2, despues = P1.00 por ganta!

1 ganta = P1.00/ganta = 3 litros
1 litro = P1.00 ÷ 3 ltr = P0.30 sentimos + 3 manaro
1 kaban = 24gantas x P1.00/ganta = P24.00

If we want to determine the price, let us use some mathematical sense. Of course, we add the price range and divide it by 2 in order to obtain the weighted average price for purposes of calculation. So, (P0.80 + P1.20) divide by 2 = P1.00.00/ganta

1 ganta = P1.00/ganta = 3 liters
1 liter = P1.00 ÷ 3 ltr = P0.30 centavos + 3 cents
1 cavan = 24gantas x P1.00/ganta = P24.00

Uminabot an panahon kan pagsalida, an takadan kinambyohan nin timbangan. An premirong kadakling gamit, sarong antigong baskula romana kun apodon. Ini an halaban-on na medyo tipil na lansang na nagkitay-kitay sa pakasab-it, may pagabat na kapidasong solidong lansang an sa-walang lado na pighuros-huros, asin may kalawit an sa-too na may nakasag-od na salodan kung sain binubugtak an bagay na titimbangon. Nababasa an timbang sa mga kurit na gulinda sa kahalaban-i kan lansang sa aktong balansiyado an gabat kan magkaibong na puro.

Time was finally due to convert the system of measurement. Those measuring cubes were discarded in favor of the weighing scale. The first type of equipment used was the old fashioned beam scale called “ bascula romana” It’s an elongated metal placed hanging, with a solid piece of iron on the left- side which is slideable back in forth; having hook on the right-side that which carries the load. Indicative weight is read on engraved scale marks spread along the body of the beam, at the moment when both sides are in equilibrium.

Sa madaling sabi, an baskula romana iyo an kawangis na kasangkapan na bitbit sa walang kamot kan simbolo kan hustisya sa husgado na sarong babaying may halabang sayang puti asin nakapiring an mga mata.

In other words, “bascula romana” resembles the balance scale held on the left hand by that blindfolded lady in a long white gown, whom representing the symbol of justice.

Kan opisyal na an kuntodong implementasyon kan timbangan sa komersyo nin barakalan nin bagas, nagpaluwas an munisipyo nin selyadong timbangan na mas moderno sa baskula romano. Ini an timbangan na nakapatong sa lebeladong pasun-adan, sarong lata-lata na may “spring” na mekanismo sa laog, may bilog na pandok sa atubangan na palibot nin numero dangan may kamot na kawangis kan orasan, may hitsura nin bandehadong tanso na naluto an ibabaw, na iyong parasalo sa produktong kaipuhan maaraman an gabat.

When full implementation of weighing scale as a means of valuation in rice trade are adapted, the local government issued a calibrated table scale, a far cry advanced in technology than the “bascula romana”. It is mostly made of tin with spring mechanism inside its main body. The frontage looks seemingly the face of a round clock with pointer hands that passes around numbered calibrations. On top was a brass tray that carries the product that need to be weighed.

An bersyon sa timbangan na may puntos na kilogramo, sarong metrikong sistema. Ini an panahon na nagpoon pa sanang praktison sa Pilipinas an makisumaro sa paggamit kan metrikong sistema bilang unibersal na batayan sa pagsukol kan halos entering nasyones, alinsunod sa “International System of Units (SI)”.

This version of weighing scale in kilogram unit is called metric system of measurement. This is just the early start of the Philippines adapting with the universally accepted standard of measurement in “International System of Units (SI) being used worldwide.

Sa romdom ko, kan mga panahon man na ini idineklara kan estado an martial law, Setyembre 21, 1972, na may isinusulong na bansag na “Bag-ong Lipunan”.

I surmised this was around time martial law was declared, September 21, 1972, bannering a slogan of “New Society”.

Alagad dai man tolos binayaan, o dai tolos nalingaw, nin huli gayod sa haloy na pagkatood kan tawo sa dating kaugalian nin tarakadan, kaya sinusod man giraray na pagkasunduon an takadan sa timbangan.

Uya an mga matimatikong deribasyon:

1 kilo = 4 leche = (2 salmon + 1 leche) = (1 litro+1 leche)
1 ganta = (2kilo + 1 leche) = 3 salmon = 6 medya
1 kaban = 54 kilos

But then it was not outrightly abandoned, perhaps old habits are really hard to forget, So, transitory compromise was contemplated, then, mutual marriage of volume and weight measurements was reached.

These were the mathematical derivations:

1 kg. = 4 leche = (2 salmon + 1 leche) = (1 litro + 1 leche)
1ganta = (2 kgs. + 1 leche} = 3 slamon = 6 medya
1 sack = 54 kgs.

Ngapit pa, napara an suanoy na kolor kapeng sako na garong de-kustora sa bagasan, rinibayan nin mahimpis asin hayakpit na sako na ipinamugtak an standard sa eksaktong timbang na 50 kilos na sana kun gadot sa bagas.

Later on, old fashioned thick sacks were no longer used in rice trading. It was replaced with new kind of sacks that are thin and just enough to contain the new standard of 50 kgs. rice per sack.

Nagiromdoman ko man an mga pangyayari, panahon na pilansar pa sana an pigsabing Bag-ong Lipunan, nagkaigwa nin krisis asin katikapohan sa bagas. Ini an panahon na nagpila an tawo sa pagbakal nin bagas sa RCA na may limitasyon an kada pamilya sa duwang kilo sana. An RCA, pinahalip-ot na ngaran na Rice and Corn Administration, an namahala sa pag-importa nin bagas na hali pa sa ibang nasyon, para may maidistribuer na baratong bagas sa mga tawo. Hali pa garo ito sa Japan, an bilogon na mahangot ang parong na bagas.

I recalled that just after launching the so called New Society, there was an economic crisis highlighted by rice supply shortage. These were the times I saw people falling in line to buy RCA rice with a 2 kilo per family buying limit. RCA is an abbreviation of Rice and Corn Administration, which manages the importation of rice from outside country source, so that it can provide cheaper staple food for the people. I guess those rice came from Japan, that short whole grain type with pungent odor.

Sa tahaw nin katikapohan, may mga pamilya na an sinapna piglogoan pa nin giniling na mais, bantog na paboritong maluto kan mga Cebuano kan panahon, tanganing maka-ekonomiya ta medyo borobarato sa bagas. Idagdag pa na tibaad, tanganing daing gayo ganahan an parakakan ta maharaphap an kumbinasyon na bagas-mais sa halonan. Minsan mawar-an ka talaga nin gana ta garong marorolagtok pa ta dai man sabay na nauunog an mais boda bagas. Nakakakan ako kaan kaito kaya nasabi ko tabi.

In the middle of that crisis, some families resorted to have their steamed rice mixed with corn grits, known as favorite staple food of Cebuanos at that time, in order to at least save from cost, since corn is a little bit cheaper than rice. In addition- probably perhaps, to lessen palatability and be able to restrain sumptuous intake since that food mix is quite rough on the esophagus. Also, it is more likely one will loss appetite since most often, cooking rice-corn combination proved difficult to achieve satisfactory result due to different cooking time required by both cereals. I have experienced eating them before, that is why I can talk about it.

Sa paglipas nin nagkaperang taon, an opisina kan RCA rinibayan ning ngaran na NGA o National Grains Authority. Halat palan, an samatuang opisinang rinibayan kan RCA iyo an NARICC (National Rice and Corn Corporation). Sa presente, ini nang NFA (National Food Authority). Dai nang gayo nagpipirila an kasaraditi sa mga panahon na ini nin dekada 2000. Kupado na gabos permi kan darakulang negosyateng may bodega an bagas sa NFA. Alagad iba ng orolay an.

And in the coming years, RCA was renamed NGA or National Grains Authority. By the way, RCA predecessor office was National Rice and Corn Corporation (NARICC). At present, we have National Food Authority (NFA). I seldom see queuing of poor citizens for rice rationing these days. NFA rice are almost always sold out to big business people having big warehouses. But that is already another story.

Lumpiang Tikoy

2008-02-11T06:38:00.000-08:00

Halos isang linggo na ang nakalipas nung araw ng pagsalubong sa bagong taon para sa mga tsino, ngunit me bakas pa ring naiwan ang ala-ala nito... ano pa nga ba? Eh di ang tira-tirang pagkain, lalo na ang tikoy na higit na namnam ang sarap pag-inaamag-amag na.

Ang tikoy na yata ang pinakamalagkit at bantog na kakanin na tinatangkilik na sa buong mundo. Ika nga, umabot na ang kasikatan sa antas ng pagiging world class ang dating. Meron naman tayong katumbas na kakanin, tulad ng suman, puto at bibingka pero hanggang pa pesti-pestibal pa lang ang nararating sa mga kanayunan ng liblib na probinsya.

Samantala, nais kong bigyan daan na maitala ang karangalan; sa pamamagitan ng salaysay na ito, ang bagong tuklas ng aking mahal na esposa na naganap sa kusina. Isang pangahas na eksperimento sa pamamaraan ng pagluto ng tikoy na kanyang ginawa ang aking tinutukoy.

Narito ang maikling eksena sa kusina.

Hinango mula sa pridyeder ang nangangalahati nang tikoy na nakapaloob pa sa kahong pulahan na me mga sulat titik intsik. Hiniwa ng manipis at itinabi. Palinga-linga na hinanap ang itlog na siyang paglalanguyan ng tikoy nang sa gayon ay maiwasan ang pagdikit sa kawali dahil sa kulapol ng itlog na namamagitan sa nanlalagkit na tikoy at nakakapasong mantika. Ganyan ang pangkaraniwang nalalaman nating paraan ng pagprito ng tikoy. Subalit, nang mga sandaling yaon, di-makita ang itlog at tila naubos na.

Tunay nga pala ang kasabihang: necessity is the mother of invention, sa ating wika pa, ang kasalatan ang nag-uudyok sa pagiging malikhain. Dito napagbalingan ng aking ex-girlpren (misis ko na ngayon) ang nakatiwangwang na lumpia wrapper sa lamesa. Binilot isa-isa ang mga hiniwang piraso ng tikoy sa lumpia wrapper at prinito sa katamtamang dami ng mantika. Presto! Walang paninikit sa kawali, madaling bali-baliktarin, na-ampat ang labis na pagmamantika sa linutong tikoy.

Naging tumpak na palatandaan ang pamumula ng bilot ng tikoy para hanguin na ito. At napagtanto na di-sinasadya, natumbok ang mas mainam na pamamaraang ito ng paghahanda ng tatawagin nating “lumpiang tikoy”.

Sa hapag, di-na kailangan ang tinidor, maaari na itong damputin ng daliri na di gaanong madadaitihan ng mala-grasang pagmamantika. Malutong na malutong ang bawat kagat na sa kalagitnaan ay napapalamanan ng banayad na lagkit ng tikoy. Naging kaaya-aya na rin ang sapat na panlalagkit na nagbibigay kalayaan at kapanatagan ng loob sa mga mahihilig kumain ng tikoy na nakapustiso. Nabawasan din ang likas na labis na tamis ng tikoy dahil sa pagbalanse ng lasa ng malinamnam na lumpia wrapper.

Ang kaalaman ay hindi isang monopolyo, maaaring me mga nakatuklas na rin sa magandang ideyang ito. Dahil sa ito ay maganda, nararapat lamang na maisiwalat at pakinabangan ng kasambahayan. Sa pagsusulong ng ganitong adhikain, isang karangalan na rin na maibahagi ang kalinangang ito na natuklasan ni Mrs. Norminda B. Co, na mahilig magluto at higit sa lahat, mahilig din sa pag-aaruga sa gwapo (naisingit pa rin heh he he) niyang esposo.

Ngayon ko na rin naisip, magiging 2 in 1 na pala ang simbolismo ng tikoy sa mga darating na bagong taon ng mga tsino. Ang malagkit na pagkakaisa at pagsasama ng pamilyang tsino at ang masaganang daloy ng malulutong na bagong limbag na perang tig-iisang libo.

(Patalastas: nasa camera ng celfone ang aktual na larawan ng lumpiang tikoy. di-ko lang alam i-upload sa computer. Marahil ay sa maikling panahon maipoposte ko rin ang larawan dito)

Kung Hei Fat Choi (Pagbati Para Saiyong Kasaganaan)

2008-02-07T07:57:00.000-08:00

Ngayun ang unang araw at sukdulang oras ng walang patid na batian ng “Kung Hei Fat Choi" sa lahat ng sulok ng mundo, sa pamamagitan ng tuwirang pagdadaupang palad, malapitang kawayan, talastasan sa telepono at teksto, anunsyo sa radio at telebisyon, pagtipa sa e-mails at kung anu-ano pang pamamaraan ng paghahatid ng pagbating me lakip na galak at panibagong pag-asa sa pagsalubong sa bagong taon na nakapaloob sa Kalendaryo ng mga Tsino, na pumatak sa ika 7 ng Pebrero 2008 at papaso sa Enero 25, 2009 sa Gregoryanong kalendaryo.

Laganap ang pagdiriwang sa kasalukuyan, higit para sa mga etnikong tsino na umugat na at yumabong sa mga lugal na tinaguriang Chinatowns saan mang panig ng daigdig. Marangya at masigabo ang pagdiriwang sa tradisyonal na pagsalubong sa bagong taon para sa mga tsino. Nariyan ang tropa ng mga mananayaw na nakabalatkayo ng Leon at Dragon, na walang humpay na naghahabulan at naglulundagan na tumityempo sa saliw ng malalakas na hambalos sa tambol at nakabibinging pompyangan ng mga cymbals.

Makulay at kamangha-mangha ang pagtatanghal sa gabi. Iba’t-ibang anyo, desinyo, liwanag at luwalhati ang matatanaw sa kalsada at kalawakan na di-naman kalayuan, bilang entablado ng mga nagyayabangang mga lusis at paputok.

Nakakaaliw mamasyal at mamili sa araw na ito sa mga naglilipanang tianggihan sa bawat sulok ng kalsada. Maraming nakasabit na kumukutikutitap na kulay ginto at tila panay pulang helirang kapaligiran. Ang karaniwang pananamit ngayung araw ay halos kulay pula mula ulo hanggang paa, sa paniniwalang nagtataboy ito ng masasamang ispiritu at kamalasan sa buhay.

Ito ang tumpak na pagkakataon ng pagdalaw sa mga nakatatandang kapamilya, panahon ng pag-aalay, pasasalamat at pagbibigayan. Ito rin ang sandali ng paghahain ng masaganang pagkaing pagsasalo-salohan, na sa manawari’y pusposin din ng saganang hapag kainan ang buong santaon. Mapapansin ang iba’t-ibang uring inihandang pagkain at prutas na panay bibilogin. Kahel, mansanas, ubas, kiwi, melon, pakwan, dalandan at iba pang prutas na napapanahon. Siyempre pa, nariyan ang pambansang cake na malagkit ng mga tsino, ang tikoy. Inuulit ko ang salitang malagkit- iyan ay para sa pagtitinginang malagkit at pagsasamang di mapagkit-pagkit, ayon sa kanyang simbolismo. Hindi tulad sa naiisip mo na makunat.

Sadya nga na masunurin sa matatandang paniniwala ang mga etnikong tsino, katulad na lamang sa pagsasabit at pagsasaayos ng mga uring bilog. Ang pera nga naman ay hugis bilog at buo ang kanilang paniniwala na dadaloy ang pera ng masagana sa buong taon.

Year of the Earth Rat, “taon ng makalupang daga” , puede na rin siguro ang salin-salita na yan. Naglabasan sa telebisyon at radio ang mga propagandista at dalubhasa sa pagpupunsoy. Silang mga tinaguriang eksperto sa punsoy ay nagsusumikap na bigyan buhay pag-asa ang simbolong taglay ng isang daga. Ang iba nama’y hinango ang pag-asa ng pagkakaroon ng maaliwalas na pamumuhay na darating dahil sa numerong 2008; bale ang 8 ay iginuguhit ng paikot-ikot na nagtatapos ang dulo ng panulat sa akmang pataas.

Ewan ko, sa ganang akin nandidiri talaga ako sa daga mula pa pagkabata. Takot na takot ako sa daga. Nagmumura ako ng kung anu-ano pagnakakita ako ng bubwit, yun bang mamula-mula pa na wala pang balahibo at nakapikit pa ang mga mata. Puede kong buhatin ang ref at ibato sayo kung iaakma mong ihahagis sakin ang bubwit na hawak mo sa buntot na nakatiwarik. Eh eh eee ee e, subuki!!!

Me labindalawang hayop na nagsisimbolo sa bawat ikot ng taon sa kalendaryong tsino. Maraming magaganda at maaamong hayop, ang daga na yata ang pinakapangit at salaula.O dala lang kaya ito ng aking emosyon?

Ang ibig kong sabihin, pahirap ng pahirap ang buhay ng tao sa pinas, tapos bibigyan tayo ng mali yatang pag-asa dahil sa taon ngayon ng daga at otso pa ang dulo ng numero ng kasalukuyang taon?

Mas maniniwala na lang ako sa pagsabit at paghahanda ng mga bagay na bilog. Taon-taon ganun din ginagawa namin dito sa bahay - ang maghanda ng bilog. Kaya naman, buong taon nga din dumaloy ang bilog na biyaya sa bahay. Puro barya-barya nga lang.

Ngayung taon, iniba ko na istilo ko. Inalis ko ang lahat ng me kinalaman sa bilog.

Wala nang keso de bola sa mesa, sa halip ay kraft cheddar cheese na lang na nasa maliit na karton, imbes na tinapay na pan de monay at pan de lemon, pan amerikano na. Kisses chocholates napalitan ng choc-nut. Jamon de bola wala na, meron salami na naka bloke. Sa ngalan ng kakanin na dati'y bibilogin, sa ngayun - ang tema ay lahat kakantuhin na.

Nagsabit ako ng mga parihabang hugis, tulad ng tabla, skyflakes, libro, sobre, kahon, malapad na tray at lahat ng bagay na makita ko sa loob ng bahay na hugis rektanggolo. At higit sa lahat, hindi na ko umiinom ng ginebra gin bilog, kuatro kantos na tinutungga ko ngayon.

Umaasa sa taong ito na babahain ako ng mga perang papel at cheke, at hindi yung barya-barya lang.

Ang Talbos Kamote at Dengue

2008-02-01T04:41:00.000-08:00

Naging " IN " ang Camote nitong nakaraang linggo dahil sa nabigyang pagkakataon na maisa-ere sa mga pangunahing programa sa telebisyon at pambansang pahayagan ang natatanging kahalagahan ng Camote na may kinalaman sa pag-apula sa sakit na dengue. Umusok din sa internet ang kawing-kawing na pasahan ng mga patok na balita at testimonya ukol dito. Kaya't heto ako, " IN " na rin sa pakikipag-Camote.

Naniniwala ako na nakakatulong talaga ng malaki sa paglaban sa dengue ang talbos ng kamote. Medyo naligaw lang ako dahil di ko agad na getz ang ibig sabihin ng camote tops at camote soup. Anak ng kamote!, eh talbos lang pala ito ng kamote.

Paborito naming mga Bikolano na gawing sinabawan na may halong sariwang isda ang talbos ng kamote, lalo na yung pula ang dahon. Kusido ang tawag sa lutuing yan. Sinigang sa mga Tagalog.

Ibang klase kami mag-sigang o mag-kusido. Narito ang pamamaraan. Isinasalang namin ang kawali, hindi kaserola, dahil sa magbubusa muna ng bawang at sibuyas bombay. Paghumahalimuyak na ang pinaghalong sangkap at medyo totong na, mabilisang igigisa ang mga pinigtas na talbos at magkatulong na hahaluin ng kaliwa't kanang kamay na may hawak na sandok at syanse. Hanguin agad, ilagay sa bandehado at itabi muna.

Ang nag-uuminit at nanunuyo nang kawali ay bubuhusan agad ng tubig na syang magsilsilbing sabaw. Umaatikabong sagitsitan ang mamamayani sa salubungan at pagsanib ng malamig na tubig sa nangingintab na mantika. Uusok ng maputi na may dalang katakam-takam na aroma ng bawang at sibuyas. Taliwas sa maanghit na amoy ng kili-kili at singit ng mga banyagang balbas- sarado na nakatira sa mga bansang Gitnang Silangan na sinasabing napakahihilig din sa mga naturang pagkaing pampalasa.

Takpan ang kawali, hayaan ng ilang sandali hanggang sa kumulo. Sa unang kulo, ilaglag na ang sariwang isda.

Samantalang hinihintay natin ang pangalawang pagkulo, magkwentuhan muna tayo saglit.

" Ang mga masasarap at angkop na mga isdang sabawin ng mga Bikolano ay pangunahin ang malasugui (blue marlin), bangkulis (tuna), tanguigue, pondahan (yellow fin) at tulingan - mga parihabang isda na walang kaliskis. O kaya, pamilya ng isdang maninipis at ga-palad ang hugis, tulad ng talakitok, malaga, danggit, talagbago, kataway, at toros. Sa may kaliskis, ok na rin ang banak at bangus pero madalang ang mga ito sa Bicol. Hindi masyado pansin sa amin ang mga isdang bato bilang katambal ng talbos kamote, tulad ng lapu-lapu at loro, matatabang kasi ang lasa ng mga ito; kung kaya't tugma lamang sila sa mga lutuing sagana sa sawsawan o kaya, kulapol ng mayonaise dressing."

Balik tayo sa lutuan. Muli nang kumulo ang sabaw na hinulogan ng isda. Isunod na ang naitabing ginisang talbos, timplahan ng asin at itaktak ang vetsin. Ang finale, paagusan ng sinalang katas ng kalamansi ang sabaw at presto!, hanguin agad, maglagay sa tasa ng sabaw at higupin, namnamin, ang matingkad na mamula-mulang sabaw; at tiyak na mapapasigaw ka ng sari-sari - sa sobrang init nito.

Yan ang sikreto ng ginisang kusido, mas matagal makawala ang init ng sabaw at nananatili ang aroma dahil hindi ito dagliang makaalpas sa ibabaw ng manipis na lumulutang na mantika.

Ang menung ito ay sintanda na ng panahon na siyang unang idinudulot sa mga kapapanganak pa lamang na mga nanay sa kanayunan namin. Sagana sa sustansya at sarap. Pagkain para makabawi agad ng lakas at bumukal ang balon ng gatas sa kanyang magkabilang dibdib na naglalaman ng colostrum na magiging likas na imyunidad ng sanggol at pananggalang sa impeksyon at dengue.

Whew! masyado yatang napalayo ang talakayan natin.

Balik tayo sa dengue.

Ang sakit na dengue ay walang tiyak na gamot panlunas. Subalit hindi lahat ng tinamaan ng dengue ay namamatay. Kaya nga ilang porsyento lamang ang napapabalitang natutuluyang bawian ng buhay sanhi sa sakit na dengue. Tanging resistensya lamang ng katawan ng pasyente ang lumalaban dito.

Samakatuwid, sa gitna ng karamdamang ito, dito na pumapasok ang katwiran ng pagkakaroon ng tumpak na nutrisyon sa bawat sandaling dumaraan. Kailangan ng pasyente ang magtipon ng lakas at resistensya. At isa na ang pagkain ng masusustansyang makakain, tulad ng sariwang lamang dagat na may sahog na talbos kamote na sinababawan, katulad ng sa katatapos pa lamang nating lutuin. Mayaman ito sa kung anuman na mga bitamina na me iba’t-ibang letra, ngunit higit sa lahat, masarap at madaling tanggapin ng sikmura ng isang nananamlay na maysakit. Nakakahigit na angkop ang ganitong uring pagkain para sa sinumang maysakit.

Gaano man kasarap ng porterhouse o kaya T-bone steak, hindi ito katakam-takam sa panahon ng isang maysakit. At isang babala, hindi rin lahat ng lamang dagat o seafoods ay mainam sa maysakit, tulad ng sardinas, tuyo, daing, dilis, pusit na buo at bini-ak. Ang gusto pasyente ay yung tila umuusu-os na sabaw.

Ang talbos kamote, bow!

Why a "Travelling Blog?"

2007-12-08T03:04:00.000-08:00

I started writing for my web-log: “Cara Mo An” sometime in the middle of August 2007, as a matter of enjoying my new found small happiness while indulging brief interval of rest at any given time.

It becomes a leisurely experience squeezing literature out of my weary mind with the prodding of the heart. Writing becomes doubly encouraging with the aid of multifaceted facilities that are just click-away under the environment of world-wide-web.

This compilation is a 35 pages hard copy of those pleasant moments spent wisely. Printing production was made possible by computer desktop publishing. And proudly to say, I myself lovingly do the bookbinding of those first batch copies, and eventually commissioned the professional expertise of Visa Press in fixing the succeeding voluminous prints.

Recalling my formative academic years spent in my hometown school, I felt some longing ness then for materials of literary genre to satisfy my appetite for reading and somewhat awaken whatever latent endowment I might have on creative writing.

That memory of inadequacy, now serves as my inspiration to dedicate this humble work to all schools around my hometown, Caramoan; to share and spread the good habit of reading and possibly inspire the young ones to gain proficiency in creative writing.
Reaching out to budding writers in my hometown is my foremost consideration in reproducing this in printed form. Like them in my time, I too, thirsted for some material references to nurture the muse in my mind. Thus, I aptly call this: Traveling Blog, a vehicle for those who share my love and appreciation for literary arts.

The realm of consciousness on blogosphere, bloggers or blogs are not yet prevalent in the rustic
nature of lifestyle in the countryside such as my beloved hometown, Caramoan, a peninsula, 4th class municipality in the province of Camarines Sur, Bicol Region. I have chosen to launch this
maiden voyage of “traveling blog” into that uncharted blogging world in my homeland.

Let this blog keep on rolling.

Thank You Father Chulie

2007-11-15T06:24:00.000-08:00

Thank you for your prayer support and your encouragement.

It feels good to know that there are friends out there that you can count on in trying moments of our lives. Persons whom you can lean on standing by your side just to give you assurance that they are there for you.

For being so, I thank God for the gift of you. May the Lord continue to shower you and your loved ones his choicest and abundant blessings.

In Christ,

Fr. Jess "Chulie" Obias, MF

Dear Father Chulie:

When I wrote about the metaphors of life's journey which I dedicated to you, I myself, was actually surprised by the relative ease and spontaneous flow of thought that dawned on me at that time.

I started writing it right after having my supper, glued on profound meditation until the wee hours for two consecutive time. And I wondered for that extra stamina and adrenalin that claimed my supposedly spent body and weary mind after daytime stressful preoccupation.

What is my inspiration, motivation or encouragement which awaken that muse in my mind? I really do not know.

We are not actually akin to many things. We do not belong to same age group, neither a part of each other’s circle of friends, nor, sharing at least similar hobbies or interests. We have never talked but have just seen each other aimlessly and in very rare instances. The only connection I can think of - is that we both belong to our beloved hometown, Caramoan. But still I guess, that was not the propeller that moved me.

I just really don’t know yet. I just follow the rhythm of my heart. I just thought you deserve to be honored and thanked for having chosen the path of being of service to human spirituality. And I just thought of you how difficult to lead a life full of sacrifices as a Man of the Cloth. Then, here comes a prayerful man, asking for prayers. You have been generously praying for others, how could I, or we, to turn our backs to the man who have given his all and yet for now just asking a part?

It’s our turn to thank you.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Human Heartbeats in a Lifetime

2007-11-07T01:23:00.000-08:00

In one of my Yahoo Groups Forum, a former colleague – Bong Fornal, posted a piece on “ Strange Facts About Our Human Body ”, which states a particularly interesting line:

“ Your heart beats some 37,000,000 times a year. During your lifetime, it will beat some two-and-a-half billion times.”

Well, it caught my attention because just few days ago, I have posted on my blog: “ On Slowing Down ” , a passage about the heart of hummingbirds, quoting part of an essay from The American Scholar by Brian Doyle.

“ Every creature on earth has approximately two billion heartbeats to spend in a lifetime. You can spend them slowly, like a tortoise, and live to be two hundred years old, or you can spend them fast, like a hummingbird, and live to be two years old.”

Please take note now of the proximity of the data: two-and-a-half billion times versus approximately two billion heartbeats.

Of course, the most accurate way of measuring the actual heartbeat of a human being is to hold on to his wrist with forefingers then record the rhythm of the pulse or tap a stethoscope on his chest and listen on the heartbeat. Since we are trying to find out the lifetime average heartbeat of a human being, then we have to commission a number of replicate samples, from birth to death. In this case, there is big possibility that the sample will outlive the one doing such chores. You see, it’s very complicated to know the bare truth, so I abandoned such idea.

Due to that cumbersome research method, I was constrained to challenge my humble mathematical sense.

To keep my work simple, I consulted a reliable source for my facts and figures.

“ Wikipedia says: Heart rate is a term used to describe the frequency of the cardiac cycle… Usually it is calculated as the number of contractions (heartbeats) of the heart in one minute and expressed as “beats per minute” (bpm)… The heart beats up to120 times per minute in childhood… and the adolescent’s about 80-100 bpm. … when resting, the average adult human heart beats at about 70 bpm (males) and 75 bpm (females), however, this rate varies among people and can be significantly lower in athletes.”

“ Wikipedia further states: Life expectancy is the average number of years a human has before death, conventionally calculated from the time of birth… Homo sapiens live on average 32.6 years in Swaziland and on average 81 years in Japan. The oldest confirmed recorded age for any human is 122years, though some people are reported to have lived longer.”

The following information is derived from the Encyclopedia Britannica, 1961, as well as other sources:

Humans Average Lifespan (years) by Eras

Neanderthal, 20

Upper Paleolithic, 33

Neolithic, 20

Bronze Age, 18

Classical Greece, 20 - 30

Pre-Colombian North America, 25 - 35

Medieval Britain, 20 - 30

Early 20^th Century, 30 - 40

Current World Average, 67

With those above given data, I will use them whether you agree or not.

Ave. Bpm = {(80-100Adol) + 70M + 75F}/3 samples = 78.33 Bpm

Ave. World Lifespan = 67 yrs = 25,550days = 613,200hrs. = 35,215,200 mins.

Therefore: 32,215,200 mins x 78.33 beats/mins = 2,523,416,616 heartbeats in a lifetime

Rounded off: 2.5B - HB

Oh, yeah, it feels good.

http:caramoan-kanvar.blogspot.com

On Slowing Down

2007-11-04T01:22:00.000-07:00

I have learned to adapt into drifting gracefully by taking one day at a time. I must pause doing things that deliver me fast to weariness and let go of situations I cannot hold anymore.

Now, I found writing as a balancing act. It is an activity done sitting down. It does not cause blood pressure to shoot up, it only cause your heartbeat to slow down.

I got an inspiration, again from my writing idol, Wilfredo O. Pascual, Jr., a two time Carlos Palanca Grand Prize Winner for Literature, on an essay he read in 2004 from the book, The Best American Spiritual Writing.

In Joyas Voladoras, Brian Doyle wrote about and compared the hearts of hummingbirds, whales and men. " Consider the hummingbird for a long moment" he writes. " A hummingbird's heart beats ten times a second. A hummingbird's heart is the size of a pencil point. A hummingbird's heart is most of the hummingbird...

" Each one visits a thousand flowers a day. They can dive at sixty miles an hour. They can fly backwards. They can fly more than five hundred miles without pausing to rest. But when they rest, they come close to death: on frigid nights, or when they are starving, they retreat into torpor, their metabolic rate slowing to a fifteenth of their normal sleep rate, their hearts sludging nearly to a halt, barely beating, and if they are not soon warmed, if they do not soon find that which is sweet, their hearts grow cold, and they cease to be …

“ Hummingbirds, like all flying birds but more so, have incredible enormous immense ferocious metabolisms. To drive those metabolisms, they have race-car hearts that eat oxygen at an eye popping rate. Their hearts are built of thinner, leaner fiber than ours. Their arteries are stripped to the skin for the war against gravity and inertia, the mad search for food, the insane idea of flight. The price of their ambition is a life closer to death: they suffer heart attacks and aneurysms and ruptures more than any other living creature. It’s expensive to fly. You burn out. You fry the machine. You melt the engine. Every creature on earth has approximately two billion heartbeats to spend in a lifetime. You can spend them slowly, like a tortoise, and live to be two hundred years old, or you can spend them fast, like a hummingbird, and live to be two years old.

- Joyas Voladoras by Brian Doyle from The American Scholar

Wondered what a hummingbird is? It’s “Anga-wit” for Caramoanons.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Dedikasyon para kay Padre Chulie Obias

2007-10-23T11:29:00.000-07:00

An saimong pangapodan, mag-alay nin pangadyi sa Banal na Espiritu, sa pag-arang nin pasabung sa isipan, na matangrawan nin liwanag an pangarap-karap na maging magkanigo asin madahom an kamugtakan sa dai pa siertong destinasyon.

( Your appeal for prayers to the Holy Spirit, imploring enlightened guidance, so that you may be led treading into betterment in the still unknown destination. )

Kun saro ako sa lalaoman na mangadyi, masanong sana ako sa saimong kamaw-otan, o kun nagpataw-pataw pa an boot nin alinlangan, hangad ko na lamang an saimong kaligtasan asin karahayan.

( If I will be tasked to pray, I'll go in chorus with the whims of your heart, or when stuck in a moment of indecision; then, I would just pray for your safety pass and wellness in everything. )

Ano daw iayon pa ining mga berso na alay ko saimo? Mga hinorop-horop nin pagtobod asin ladawan nin buhay-buhay; na gikan sa sakuyang alintataw asin sikdo nin kinurab-kutaban na irarom nin boot.

( What if I add these verses that I'm dedicating to you? My contemplative beliefs and picturesque of living; flowing out of my imagination and thoughts prompted by rhythmic beatings underneath . )

An Gamgam
( The Bird )
“ Namata ko an sarong gamgam, lupad sana nin lupad, dangan nawara sa panan-aw. Harayong lupalop, manlaen-laen na lupalop - saiyang inagihan, inabutan, hinalean; Sagkod sain asin noarin? Alagad an hustong kahapotan: ano an estado nin futuro na dai pa nin kasimbagan?

( I kept an eye on a bird, flying steadily, then lost in the horizon. In a far away land, over many foreign lands - that bird passes, arrived, departed; Up to where and when? But the real question is: the question of uncertainty. )

Alagad may anag-ag nin paglaom, sa pagsolnop kan aldaw, masaen pa man an gamgam,? kundi, humapon!.

(But there is flicker of hope, at sunset, where do birds go? but to perch on!)

Napara an sakuyang kapung-awan kan mahiling an nagdangadang na nagkupa-kupang gamgam, nagreretiro, hanap an dating togdonan. Sa dating togdonan, pospos nin taraytay na nakadapo an mga tugang na gamgam – nagkatiripon sa senyal kan pag uklo kan aldaw sa solnopan.

( My melancholic mood vanished away, as soon as I caught sight of the fast approaching bird, on his return flight, going back to its rightful perching branch. Along that branch, those birds of the same feather, flocks together – reunited by the the symbol of the setting sun towards the west. )

An Pawikan
( The Sea Turtle )

“ Nasilag ko an buhay kan pawikan, an saradit na mga puro-pawikan, nagpa-erinotan sa paglabto pasabat sa lungso kan kadagatan. Sa kada gatos na nagpalawod, saro o duwa sana an salvador sa bautismo nin peligro sa primer año kan saindang sapalarang pagkabuhay na palibot nin manlaen-laen na predatorio.

( I reflected on the way of life of a sea turtle, those hatchling turtles, racing toward the beach, facing against the tide. For every hundredths of those who ventured for life, only one or two survived after a year, out of that perilous nature of their habitat, which are full of predators. )

An naturalesa kan pawikan, minauli sa baybayon na ginikanan sa laog nin magkanigong panahon.

(Sea turtles are perennial homing creatures. They go back in due time to the shore where they once belong.)

Sa kada ribo na luminayas na napadpad sa mas halawig pang lawod, saro o duwa sana an milagrosong nakakasampot asin nakakasusod makapuli sa parehong lugar na puntong kinamundagan saiya.

( For every thousandths of those hatchlings, only one or two, will survive into maturity, and successfully be able to claim back its birthplace.)

An pagbabalik, may magayon na darang bareta, an pagwaras nin ginatos na banhi para sa panibag-ong buhay. Matapos an pag-atang nin biyaya, nakagayak liwat sa saiyang pambihirang biyahe pabalik sa azul na kalawodan. Ngapit pa, sa kundisyon na dai narebusak an dating erok, minabuelta liwat an pawikan sa tiyempo nin kada ika 2 o tolong taon, tanganing palawigon an saindang kasugpon na henerasyon.

( There is happy news in this return journey, the sea turtle will lay hundreds of eggs to start a new life. After that act of life offering, it goes back to start anew, an amazing journey into the deep blue sea. Thereafter, when its former habitat remain unspoiled, it returns in 2 to 3 year cycle, perpetuating a new generation of their own. )

An Kasili
( An Eel )

“ Nangalas ako sa naturalesa kan kasili. An mga milyones na ogbon na may 2 pulgadas na sirilag na hitso nin naghirikol-hikol na kasili, saro sanang direksyon an puntirya. Guminikan sa maaskad na tubig sa dagat, nag-asba sa sulong, maski hababaw o basa sanang dalan aagihon, maabot sana an destinasyon na malabsay na tubig na irayahon.

( I am amazed by the natural instinct of the fish, eel. Those millions of progeny, squirming 2 inches glasseels, have only one direction to go. From its spawning ground of salty waters, they migrate consistently at all cost, into brackish, and further ending into body of fresh water upstream. )

Mina-irok nin huro-halawig na panahon, sa malibog, malipot-lipot asin madiklom na kamugtakan. Nakaulnok sa aldaw, minabûtwa kinabanggihan sa pagsibo nin makakakan. Hastang mahinog an reproduktibong edad, harani na an aldaw nin saiyang paglalayag, pabalik sa ginikanan na lugar na tubig na maaskad.

( Dwelling upon this body of water for a longer period of time, preferring murky, temperate and dark abode. Buried in daytime and feeding at night. Until reaching sexual maturity, it’s time to return to the ocean. )

An pagsangkay kan baha an hinahalat na tiyempo, an saiyang gagamiton na behikulo tanganing menos an peligro sa halawig na pagsoysoy sa anod kan salog na minasundo sa dagat.

(Awaiting the opportune time, when flood rose to convenient level, there goes the eel , embarking to travel at lesser risks by conveniently drifting into rushing waters - ending at the mouth of the sea.)

Igwa nin mga suanoy na tawong nakaheling sa eksodos kan dakulang kasili sa panahon nin pagsangkay kan baha sa salog o danao. Nangalas sinda sa sobrang pakadakula kan naheling na kasili. Ini an pig-apod ninda na:

“ tuminandayag na kasili.”

(There are few ancient people who really witnessed this kind of exodus of a great eel; along the bank of a river or lake, at a time water rises at excess level. They called the gigantic eel to have been transformed into monstrous proportion )

An tandayagan pasiring na sa ultimong destinasyon, sa lugar na hararomon asin gatos na milya pa an rayo, An hinalean, babalikan; kun saen nagpoon, duman tataposon. An momento nin supremong pag-alay nin buhay nasa kaganapan na. Matapos mahiris an 15 milyones na ga-dagom na sibol na naghirikol-hikol, iyo an naging mitsa kan pagkautas kan saiyang buhay na may dakilang kadahilanan.

(That gigantic one is well on its way to final destination, into the ocean that is still miles away. A place departed, there to return; from where started, there to end. The moment of supreme sacrifice is at hand now. After spawning not less than 15 millions of squirming organisms, follows the end of life of the greater one - who had just served its noble purpose.)

An gamgam, an pawikan, an kasili: anas mga marhay na simbolo nin paglayas asin pag-abot sa lamenting destinasyon.

( The bird, the sea turtle, the eel: are fitting symbols of departures and arrivals into their rightful destination. )

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Prayers and Support for Sis Becky (Jing) Bien Saret

2007-10-12T07:13:00.000-07:00

To KSeans, Caramoanons and Friends:

We are almost silent, perhaps due to denial state of feeling, and the fact that it is hardest to accept, how this tragic accident happen to a person, who is well loved, a beautiful woman-inside and out, kindhearted, good-natured; surrounded by a peace loving family circle.

Rebecca Bien Saret, Sis Jing, as we fondly call her, met a serious accident together with her husband, Milan, a few days ago on the street of Magarao. She is in coma, and had undergone at least two major operations at Mother Seton Hospital in Naga City. I may not be accurate with the details and it's too painful to further enumerate. What is certain, is that she and her family, is in dire need of our full support- be it moral, spiritual and financial.

Only God can make life-saving Miracle, that is why we have to implore Him with our prayers. But man can also make one, but only small miracles. If we can pool our resources together, then, we can at least sustain the financial requirements in maintaining the operation of life supporting machines attached to her and continue the supply of medicines that feed her.

Giving moral support in this lowest moment in the lives of her family is most appropriate.

Let us give our share, in return that we do not want this unfortunate event happen to us.

Let us make our yahoo groups put to work. Let us campaign here for prayers, moral and financial support.

Use this venue to gather the necessary informations, contact numbers and account numbers where we could forward our love offerings.

Wake up, actually, am rushing this letter, tomorrow may be too late.

Very truly yours,

Tony Co, Nanyi Fernandez, & Tanny Valencia.
October 12, 2007
http://caramoan-kanvar.blogspot.com

At CLSU Collegian: Marianito Bitara, Prolific Writer of His Time

2007-10-06T22:19:00.000-07:00

There was a small building at the back of CLSU Post Office, its plain facade faces the old registrar's office, and on its backside, is a Ladies' Dormitory. That small building, housed the Office of the CLSU Collegian Editorial Board.

As far as I can remember, the helm of CLSU Editorial Board was being held by top caliber
student journalists, namely, Gil Valenzuela, Nenita Garcia, and Nicanor Soliman, in their order of
succession, in a span of more or less 5 years, the length of my
stay in CLSU as student.

There was a humble guy who served as staff writer under those three great Editors-in-Chief. In the spirit of giving credit where credit is due, I would like to do the honor of presenting him, with my arms both wide-open and on bended knees, to call on MARIANITO BITARA, as the most prolific writer of his time at CLSU.

The first time I met him was on the early part of the first semester of my freshman year, 1980. He stays at a Dorm that I forgot the number now. But it is somewhat an elite dorm, because it does not belong to the majority of men's dormitory rows. It housed mostly Vet-Med students. His dorm is located adjacent to the Office of the Student Affairs (OSA), on the other side of the road, is the Faculty Canteen and the Bachelor's Pad. It is also a strong stone throw to hit the old market and just a mild stone throw to disturb a mass being celebrated by Father Glansbeck at the University Chapel.

Mar for short, showed me volumes of thick compilation of his published articles chronologically arranged and clipped in folders. No floppy diskette or CD yet by that time. He is not only good at writing, but also has an eye for photography, both literally and figuratively. You could usually spot him with a camera wrapped around his neck and always walks in a hurry.

He confided to me that whenever he writes a story line involving a male character, he usually gives him a name of Jessie for English and assigns Jesus for Tagalog medium. He is actually expressing a subtle exaltation of his religious belief.

He has a lot of articles published even on newspapers and magazines of nationwide and commercial circulation. No other student writer who made that concerted effort of exporting his works outside the campus and earning honorarium along the way.

I do remember one of his photo depicting a house moved the bayanihan way, but not on men's shoulder, rather, with the aid of modern mechanical advantage, on wheels, thus, the title: Bayanihan on Wheels, gracing Panorama Magazine.

Shortly after that brief encounter, I took the CLSU Collegian qualifying exam. Later, we found ourselves in the same editorial board. That was the start of my career as a trying hard staff writer.

Believe me, I only have one article contributed to the CLSU Collegian in my entire stint as a trying hard writer. Remember the title of my article? ... "Kasi'y Cdt. Private lang tayo" , and I received an honorarium of less than a hundred peso for that. I'm sure it's less than a hundred peso because I was counting coins when I received that money. And I guess, there is no hundred peso monetary bill yet at that time. What I can recall are those widely circulating big 1 peso coins and two peso paper bills.

But Marianito Bitara gets paid for his numerous article contributions per issue of the CLSU Collegian, in the amount that could more than matched his Cocofed stipend of P400.00. He usually tops in payroll over other equally prolific writers, like Tony Barroga-Literary Editor and Armando Lajom-Pilipino Editor.

Unfortunately, Me and Mar is not that close. In fact, I quarrelled him one time when he wrote something on my friend over petty misunderstanding with a dorm mate at ladies dorm 5. I ran like a knight in shining armor, so to speak, in defense of my dear friend. I detest the blind item he wrote putting my beloved in bad light. I contend that such story of personal conflict has no place on a school newspaper like ours, and that the subjects are not showbiz materials.

Well, that was 27 years ago, and I could just sheepishly smile from cheek to cheek at times I pondered about it. Hi Mar!, peacetime already!!! Gimme Five!!!

Mar is in Texas, USA now, and to my surprise, I saw him on You Tube holding a placard that proclaims: “Equal Custody for Good Dads”. It turned out that he is staging a lone rally for a cause about Equal Parenting Rights when he caught the attention of KBTX News, a television Network based in Texas. The sight of him in that bold and courageous instance prompted me to salute him left and right altogether. He is more than a prolific writer this time. He is a Great Dad too.

Mar in America, is now sporting a new packaging. Call him Mark with a “K”.

You can get in touch with him at mtbitara@equal-custody.org or watch him at http://www.youtube.com/watch?v=GVuaA4L1KQ8

http://caramoan.blogspot.com

Kwentong CLSU - Magkabalitaan Tayo

2007-10-06T07:08:00.000-07:00

Mula nang mailathala ko sa Blog at Yahoo Groups ang aking mga artikulo tungkol sa ala-ala ng aking panahon kasama si Dr. Jose L. Tabago at pagmumuni-muni sa “Feel Young”, napukaw ang pansin ng aking malalapit na kaibigan dahil sa muling nakapa nila ang pagkakalapit ng aming damdamin sa bisa ng pasasalarawan ng istorya.

Ang paksang pinag-uusapan ay nag-uugat sa iisang lugar na aming pinanggalingan na naging malaking bahagi ng aming buhay, ang CLSU. Ang mga tauhan ay maaaring kilala o di kilala, ngunit ang natitiyak ko, sila man ay may magagandang ala-ala na nais balik-balikan, ang mga araw ng kasibulan sa CLSU.

Nais ko ring tukuyin, na isang pamamaraan ng pag-akit ito sa mga kasapi ng on line forum na kinabibilangan ko, na maglabas din ng kani-kanilang natatanging personal na kwento upang lalong maging masigabo at mayaman ang talakayan.

Tunghayan ang palitan ng mga salita:

Biglang sumulpot sa CLSU Artist Club Yahoo groups ang e-mail ni Pepito Duque, isang matagal nang nawawalang kamag-aral.

" Thank you for making me feel young. You really have some talent. You still have that Tony Co in you back in CLSU days. Keep writing and I think you have deep thoughts about that once familiar emotion of being young.

This isnt your best. Hehehe …. Pepe ”

Sinagot ko agad at copy furnished ang EYSE Yahoo groups:

" Oy PEPS, buhay ka pa palang hayop ka, as in homo sapien (nde hayup ha?).

Mga EYSE (tawag sa mga members ng Artist Club) !, ito si Bro. Pepito Duque, ka kontempor-anyo ko sa CLSU. Magaling siyang kartonista.

Mula sa pagbobote, pagbabakal, pinasok na rin niya ang pagkakarton.

Malikot ang kanyang isip at lalong lalo na ang kamay, sa paglikha ng mga nakakakiliting obra sa pag-guhit. Paborito nyang guhitan ang mga CR, dingding ng mga malilinis na pinturadong building, locker sa dormitoryo, pader at bakod. Me kakaiba rin siyang kakayahan na sulatan ang t-shirt ng sari-saring bandalismo habang nakasuot ito at hindi namamalayan ng manhid na tao.

Ang hindi na lang niya masulatan masyado ay ang kanyang nag-iisang kuwaderno na gamit sa aralin.

Di ko maubos maisip kung pano siya naka graduate. Di ko alam kung sa awa o takot ng pamunuan ng CLSU kaya siya pina-graduate.

Simula nun maging alumnus na siya, naging malinis at maaliwalas na ang kapaligiran sa CLSU. ... Tony Co "

Hindi nakatiis si Rudy Sadia, kapwa ko Cocofed Scholar sa CLSU, sabi niya:

" naaaliw ako sa blog mo, sana nga magkapanahon din akong magsulat. Maaring sa paraang itoy makatalamitam natin ang mga dating kamag aral natin sa clsu. Katulad ni Pepe na bigla na lang sumusulpot samantalang huli kaming nagkita ay sa Sultan Kudarat, pero ngayoy nakikipagbuno na ang dila sa banyagang bansa.... Rudy “

Sinundan uli ni Rudy ng e-mail, bilang balik ala-ala sa masasayang araw namin ng pagtatanim sa Digdig:

" parang hindi century plant ang pangalan ng halamang tinanim natin sa digdig. Mas mabuting itanong natin kay Felino, alam mo namang kabisado non pati mga middle name ng lahat ng cocofed scholars, wanted nga siya ngayon ng dzmm papalit kay Ernie Baron.

Dapat dinagdag mo pa kay Peps yung bubble gum na dinikit niya sa may urinal ng men's CR ng College of Engineering at linagyan ng paskel na, PLS.DONATE!... Rudy "

Nasisiyahan ako sa naging reaksyon ng malalapit kong kaibigan. At nabanggit na rin ang pangalan ni Felino Linga, BSAEn '85. Tinatawagan ko siya na magparamdam naman.

Kapag lumabas na si Felino, marami pang susulpot na ka-kontempor- anyo naming kasamahan, tulad nina Roy Oracion - uncle ni Leo Oracion ng Everest, Nida Fadul - walang kinalaman sa frat hazing, at iba pang kaklase na mahihilig tumawa. Yun iba naming mga kaklase na ayaw lumitaw, ay kuntento na yata sa pagbabasa, tulad ng kwentong ito.

Tony Co, BSAEn'85
http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Ika-2 Yugto: DR.JOSE L. TABAGO, MAKA-KALIKASAN

2007-10-04T09:27:00.000-07:00

Ang subject code: Ag En 8 na may deskriptong Soil & Water Conservation Engineeering, ginugugulan ng panahon ng lektura sa silid aralan at praktikal na ensayo sa labas ng paaralan.

Mapalad ang aming klase sa pagkakatalaga sa amin ng isang Dr. Jose L. Tabago na may tumpak na kasanayan sa nabanggit na araling larangan. Siya ay may masteral na antas sa Environmental Engineering mula sa Asian Institute of Technology ng Bangkok, Thailand, taong 1973. Pinag-igting pa ito ng katatamong Doctoral na pagkadalubhasa sa programang Water Resources Management sa lupain ng mga kowboy, Oklahoma State University, 1983.

Ang istilo ng pagtuturo ni DJLT ay hindi yung ang estudyante ang maghahanap ng kasagutan. Sadyang itinuturo nya ito. Kaya nga naturingan ang guro na mag turo. Hindi tulad nung iba diyan, self-service ang ginagawa samin. Tatambakan ka ng sangkatutak na assignments, hanggang kaunti na lang ang panahong natitira para sa kanyang pagtuturo.

Mabait si DJLT, madalas gumamit ng kuwento sa pagtuturo na umaaliw at nagpapatindi sa hangarin ng mag-aaral na matuto. Hindi ko pa ni minsan narinig na magtaas siya ng boses sa klase, maliban kung siya ay may sinisigawan.

Masipag si DJLT dahil hindi siya pumapalya o nahuhuli sa pagpasok sa aming klase, maliban na lang kung natrapik sa loob ng CLSU.

Higit na masaya ang aming naging pagsasama dahil sa ibinigay niya sa aming karanasan na madungisan ang aming mga kamay sa pagtatanim ng mga "century plants o centurium" nga ba yun?. Nagaganap ang ganitong maaksyong gawain sa isang bulubunduking lugar na dinarayo namin tuwing araw ng Sabado, Digdig Ranch, Carranglan, Nueva Ecija.

Ipinaliwanag sa amin ni DJLT na ang centurium ay mabisang-madaliang pananggalang sa naligalig na lupaing dumadausdos (soil disturbance or erosion). Ito ay sa kadahilanang mabilis tumubo at dumami ang nasabing halaman. Kumakapit agad ito sa lupa na siyang agarang lunas sa lumalalang pagka-agnas ng lupa na maaaring kahantungan nito kung pababayaang panot ang bahaging tuktok ng bundok.

Mabilis ding mag-isip ng solusyon o pamamaraan si DJLT. Minsan, kinapos ang aming punlang centurium. Maulan-ulan ang araw na yon. Bumaling ng tingin si DJLT sa kabilang pisngi ng bundok at napangiti sa kanyang nakita, mga damong ligaw, cogon grass!

Agad niyang pinulong ang kalalakihan at itinuro ang Cogon na siyang magiging kahalili na pupuno sa espasyong kailangang taniman. Agad naming inatake ng sabunot na umaatikabo ang mga cogon at inilipat sa kabilang bahagi ng bundok. Ibayong pagmamadali ang aming ginawa dahil malapit ng kumagat ang dilim at madulas ang daan.

Lumipas ang ilang linggo, pinagtuunan naman namin ang pag-aaral ng mga teorya na ginaganap sa loob ng silid aralan.

At sumapit ang takdang araw ng aming pagbabalik sa nakawilihan ng bulubunduking kapaligiran, masarap na simoy ng hangin at sari-saring paswit na tunog ng huni ng mga ibon. Nakapamewang si DJLT, gumagala-gala ang paningin. Nasisiyahan sa tanawin na malalago at ganap nang luntian ang mga pananim ng mga bata. Ang centurium at ang ibang bahagi ng cogon na nakalatag. Napawi na ang panganib na gumuho at mag-unahan gumulong pababa ang mga lupa.

Napalingon ako sa kabilang pisngi ng bundok, nakita ko ang bakas ng pinagkuhaan namin ng cogon. Buhaghag ang lupa. Ito naman ang nagsisimulang maagnas.... aaaaahhhh.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Feel Young

2007-10-01T08:50:00.000-07:00

I really do have this morbid feeling that for every single day that passed, is a day less to my remaining days on earth. It is a mathematical certainty. And I consciously know that.

I found out that writing about the past, is one way of dispensing anti-aging therapy. I realized that whenever I view those scenes behind by closing my eyes, I could vividly see pictures of myself and colleagues still in our youthful dispositions, vibrant, mostly slim, black and long hair, stomach in, childish, not much money, yet, happy go lucky; sort of like that.

Even if I look at myself on the mirror today, or meet those old acquaintances in their new looks, no matter how grayish the hair, maybe balding, potbellied, good looking, dressed in style, or whatever they made of themselves, it would hardly alter my imagination. Still, the old images of ours will reverberate in that fleeting moment of tripping the memory lane. Really, our eyes under the dark has its own memory time line.

When the actual writing has been done, I post them for posterity on the internet, an infinite storage library on space. In this sense, I have this great feeling that I have defied a state of oblivion for a particular slice of my life.

At my age of 30 plus, yes, that is still mathematically correct, I have stopped counting beyond that, I frequently indulge recollecting the good old days, by rewriting those scenes that entails a lot of imagination. Thus, I feel young every time, by doing that.

You want to be young once in a while? Try to recover your finest moments behind, freeze them and take advantage of this timeless and boundless way of keeping it, the way I treasure them. And feel young along the way.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Isang pagpupugay kay DR. JOSE L. TABAGO, PhD Agricultural Engineering, Oklahoma State University, 1983

2007-09-27T23:22:00.000-07:00

Nais kong isalaysay ang ilang natatanging kabanata, bilang mag-aaral ng CLSU, tumutukoy sa panahon at asignatura na BS Agricultural Engineering - Batch 1985.

Sa aming ika-lima at huling baitang sa kolehiyo, araling taon 1984-85, unang pagkakataon naming nakilala si Dr. Jose L. Tabago, na noon ay sariwang-sariwa pa galing sa katatapos na pagpapakadalubhasa sa Oklahoma State University.

Hindi ako maaring magkamali sa ngalan ng bansang pinanggalingan nya, dahil iyon ay tunog kowboy, na agad kong inihambing sa impluensiya ng kanyang pananamit at tindig, na siyang tumambad na kawangis niya nung unang araw ng oryentasyon sa klase, kung saan siya ang aming magiging guro sa Soil and Water Conservaton Engineering. Matipuno at tuwid ang kanyang tindig, naka-pailalim ang pang-itaas na damit, nakasinturon na may malaking bakal, lumalagatak ang takong ng sapatos na katad na parang bota. Minsan nagsusuot din ng sombrero tulad nung sa mamang nakasakay sa kabayo habang humihitit ng sigarilyong Marlboro. Hindi ba’t ganyan ang dating ng magiting na kowboy?

At saka noon, pag napupunta ako ng Maynila, nadadaanan ko sa Taft Avenue ang mga sikat na lugar na kumukuti-kutitap sa gabi, may malalaking pangalan na Oklahoma, Arizona at Dakota. Ewan ko ba, basta nun ipakilala nya ang kanyang sarili at pinanggalingan na Oklahoma, biglang lumipad isip ko sa isa pang Oklahoma na nasa Taft nga.

Pero hayaan muna natin ang usaping kowboy na yan at di naman talaga yan ang pakay ng aking salaysay. Nais ko lang bigyan daan ang aking sariling opinyon, na sabihin ang mga bagay na nasilip ko ng mga panahong yun na may kaugnayan sa: kabutihan, kagalingan, kasipagan, at kadakilaan ni Dr. Jose L. Tabago.

Si Dr. Jose L. Tabago ang nagdala ng kauna-unahang kompyuter sa College of Engineering.

Si Dr. Jose L. Tabago ang nagmulat sa Batch namin ng tuwirang pagkilos para sa pangangalaga ng kalikasan.

Ngayun, i-isa-isahin ko na kung bakit at papano nangyari:

Sa panahong 1984, wala pa masyado sa kamalayan ng mga mag-aaral ng CLSU ang tungkol sa personal computer. Si Dr. J.L. Tabago, bitbit ang dating gamit na kompyuter sa OSU, o sige, Oklahoma State University na nga. Buong giting na ipinagmamalaki niya sa harap ng buong klase ang kagilagilalas na kapangyariyan ng kanyang komputer sa bilis mag proseso ng mga letra at numero. Isinalarawan ni Doc na sa pamamagitan ng diskit ng komputer, maitatago mo dun ang maraming aralin na kung susulatin ay katumbas ng isang baol na papel na kaybigat bit-bitin. Nagbabala pa siya na ingatan ang diskit dahil puedeng nakawin ang mga datus sa loob nito sa pamamagitan ng pagsipi sa isa pang diskit sa ilang pindutan lang.

Napapanganga kami lahat. Ang hawak lang naming kompyuter ng panahong iyon ay casio calculator. Feeling nga namin mas hi-tech na panahon namin kumpara sa mga alumni na naging mga instructor na rin namin. Sila yun mga nagsipaggamit pa ng sliding rule, at itago na lang natin sila sa mga pangalang, Dr. Ireneo at Melissa Agulto, JV dela Cruz, Romeo Gavino, Nestor Candelaria, Arman Espino, Tito Aguinaldo, Ed Cayabyab, Francis Cuaresma, Benjie Gargabite, Emmanuel Sicat, James Mata, at Theody Sayco.

Isang hapon, tumatagaktak ng alinsangan sa tindi ng init ng araw, napatapat ako sa engineering faculty room, natanaw mula sa kinatatayuan ko, isang sulok sa gawi pa roon, may isang munting silid, aba!, naka air-conditioned na pala ito, nasa gitna ng ibabaw ng lamesa nakaupo ang kamangha-manghang CPU na may sukat, humigit kumulang, sa taas na 5, lapad 15, haba 17 na pulgadas, kung saan, nakapatong din ang Monitor na nakasindi, at tila nagliliyab ang mga letrang kulay luntian sa background na itim. Naisip ko, talagang napakaselan ng kalagayan ng kompyuter na ito na nagmula pa sa OSU. Kailangan pala ang malamig na kapaligiran habang gumagana ito.

Paglampas ko sa Faculty room, napatapat naman ako sa Drawing Room kung saan mas malamang na makita mo si Prof. Avelino Reyes. Sa gitna ng kanyang klase, nagtama ang sulok ng mga mata namin ng roomate kong ilocano, tumatagaktak sa pawis, sumenyas pa sakin ang nguso, “napudot!“.

Kinaumagahan, muling nasulyapan ko ang mahiwagang kompyuter. Nakapatay ang aircon, nakapatay din ang kompyuter. Pero, nakatalukbong ang kompyuter. Parang nanibugho ang pakiramdam ko. Naalala ko tuloy ang nakaraang gabi, kung saan napuyat ako ng husto, di makatulog dahil sa pesteng lamok. Ala kasi akong talokbong, este, kulambo.

Ibinida pa ni Dr. J.L. Tabago, gusto daw i-trade-in nung kumpare nya yung stainless jeep nito, kapalit ng kompyuter nya. No deal! Hindi man lang sya natinag o nasilaw sa stainless Jeep na sikat na sikat noon. Parang kulang nalang magpalatak si Doc ng salitang: “ano ko bale?“ , pero wala yan sa lengguahe o karakter ni Doc. Isa siyang kapitag-pitagang personalidad.

Nung panahong iyon ay wala pang computer subject, subalit, si Dr. J. L. Tabago ay nagpasimuno sa pagmumulat sa mag-aaral ng usaping kompyuter. Makalipas ang ilang buwan, dumating ang maraming kompyuter sa CLSU para gamitin ng Cashier’s Office. Naalala kong dinala niya kami doon sa gusaling administrasyon at pina-pindot ng tigkakapiranggot.

Mataas ang moral namin sa bagong karanasan, kung kaya’t nagtatag agad kami ng samahan ng mga mag-aaral na nais mabansagang makabago at makakompyuter ang adhikain. Tinawag namin ang samahan na “Bits & Bytes Club“. Ang unang pangulo namin ay si Noel Bigyan at ako yata yung pangalawang pangulo. Siyempre pa, si Dr. J. L. Tabago ang kauna-unahang Taga-Payo. Kagulat-gulat ang dami ng aplikante noon. Sa isang iglap, talo pa namin sa dami ng miyembro ang ibang samahang Frat na halos kalahating dekada nang nananatili sa loob ng CLSU. Ang pagkaka-alam ko, buhay pa ang Bits & Bytes Club sa CLSU. Ang hindi nila alam, buhay pa rin kami na nagsipagtatag nun.

Ngayun ko napagmuni-muni, ang laki na ng agwat ng uri ng kompyuter noon at ngayun.

Palagay ko nga, baka ang ninunong kompyuter na yun, di pa makapagpatakbo ng maayos sa spreadsheet program na supercalc or multiplan. Ha ha ha ha ha! Nagagamit lang yata yun sa Wordstar. Ha ha ha ha ha! Ang motherboard nun nasa kilobyte pa lang ang memory. Ha ha ha ha ha!

Ang mga halakhak na yan ay hindi isang panunuya, bagkos ay diwang aliw na aliw sa abang simulain ng kompyuter sa CLSU. Hindi man lang nabawasan ang pagkilala ko sa dakilang simulain na sinindihan ni Dr. Jose L. Tabago. Sa ganang akin, hindi mahalaga kung sino ang naka-imbento ng mag-wheels. Higit na may pabuya ang nakatuklas ng paggamit ng gulong. Ngayon, ang kamalayan ng mga taga CLSU sa kompyuter ay higit nang naglalagablab.

Susunod… ang pagiging makakalikasan ni Dr. J. L. Tabago. Abangan.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Take a Look at the Coconut ( Sarong Reparo sa Niûg )

2007-09-23T03:44:00.000-07:00

Scientific name: cocos nucifera, common name: coconut. Some call it: noce di coco in Italy, cocotier, said the Frenchmen, kokoc by the Russians, kokosnoot spoken in Dutch, nei in Hawaii, niu for the Poynesian voyagers: niûg is the name for Caramoanons

(A tribute to the Coconut and the Coconut Farmers who made my education possible through the COCOFED Scholarship Grant)

Nasasambit ko minsan an sakuyang aspirasyon na isurat an mga bagay-bagay na harani sa boot, orog pa, kun an tema may relasyon o gikan sa namomot-an kong banuaan, Caramoan.

(I said some time ago, I have this aspiration to write on anything close to my heart, much more, when it delve on topics akin to my hometown, Caramoan.)

Sa pagbana-bana nin siertong tema, naisip kong hamihamon an sakuyang recuerdos nin
kamusmusan, an amay na panahon na primerong nagkaigwa nin animo an sakuyang kaisipan, sa padabang lugar na mabulod-bulod na daga kan Caramoan. Tuminambara sa alintataw ko an imahe nin tan-awon na napapaligidan nin mga tinanom na kaniugan.

(While pondering on a specific subject matter, I choose to reckon my childhood memories, those early days of awakeaning , on my cherished land – full of backdrop of rocky and rolling hills, that is in Caramoan. It flashed on my psyche, a scenery of green plantations of coconuts.)

Sa puntong ini, nahaman an tema sa isip ko, mga patara-tara manongod sa nagkaperang detalye kan sarong niûg. An niûg, an naging halawig asin dakulang maray na kasurog sa mga pang-ekonomiyang pangangaipuhan kan kadakling Caramoanon, ta maski pa ngani, kontra-pilo an maburu-buelta nang pagbisita kan mga distrosong raot na panahon, poon pa kan panahon na daing kasagkuran.

(At this instance, I knew the topic already. I would like to write on the nitty-gritty of a coconut being. Such coconut, that has been a lifelong and very significant source of livelihood for most Caramoanons, despite of its drawbacks suffered on devastating howling winds that frequently visit Caramoan, since time immemorial.)

Maw-ut ko na repasohon an mga lingua franca na sambit kan mga tubong Caramoan, sa pagmidbid sa manlaen-laen na kaapodan sa niûg, base sa edad kaini - hale sa pagiging lambû, hastang tumagas. Pambihira nang madangog an mga makunsuelo asin mga en-puntong bernakulo, diit-diit nang nawawara sa bukabularyo, kasabay sa pagpara kan buhay kan mga anoy-anoyon tang samatuang Caramoanon.

(It is my earnest wish to review the peculiar dialects uttered by native Caramoanons, in naming and identifying the different stages of development of a coconut fruit. It is becoming rarer to hear those amusing and exacting tongue, by and by, losing spot in our casual vocabulary; tagging along and as if racing - with the demise of those idiosyncratic elders of Caramoan.)

“ Sa pagtangad sa sarong lanyûg na puon nin niûg, nahiling ko an mga buok nin saralak na nagkapirang rawog nin lumbod, matagas, asin laya ng niûg. An layâ ng niûg, kun dai pa sakatûn, o sanggotûn - sa madaling sabi, gusihûn.. minaalang na maray an bunût, nahuhubas an sabaw; salida an pagtambû nin ampol- maputi, mayomhok na matagok, sarong kumol-kumol na maharamismis kakanon.”

(“By looking up at a tall coconut tree, I sighted bunches of coconut fruits – clustered into some young, some matured, and some over-matured. An over-matured fruit in this case, when neglected to be hand-picked, or scythed with an extension pole, in other words – remained unharvested, its fibrous husk will continue to dehydrate, its juice inside the nut drying-up, giving way into the emergence of an embryo that would gradually be growing - whitish, absorbent and moist, a ball of softy mass that is sweetish to eat.)

An anuman na nasa taas, nararata. An apod sa niûg na narata, tangkû. Kadakli sa tangkung niûg, may laog na ampol. Ngapit pa, minabut-wa an saradit na gamut na nagkamang palagbas sa sadiring bunut, giya nin gravidad sa paghanap nin daga na makupuan para sa destinong maging sarong panibag-ong henerasyon.

(What is it up there, will eventually fall down. That fallen over-matured coconut fruit becomes a seed, most of them already have developed embryo, and in a matter of time, roots sprout out of its husk, guided by the law of gravity, find anchor on the soil and claim itself its destiny to become a new generation.)

Sarong layang niûg, tinubuan nin ampol dangan tuminangku, pero nugayud, minatangkû mun-â, hastang tubuan nin ampol, despues, ma nagin tambuan.

(An over-matured coconut fruit, develops embryo then falls, but in other ways, it falls first, sitting undisturbed underneath to develop embryo, and finally takes the form of a young coconut seedling.)

An nagtatalubong puon nin niûg, markado nin mga garong tinalanggahan an hawak nin huli sa gira kan nagkatirik-is na palâ-pâ. An palâ-pâ, iyo an dahon kan niûg na piggikanan kan gihoy na pansighid, asin an ugbos, tunay na pamatos na nakaburibod sa ibos . Inuusar man an tinalakid na palâ-pâ, bilang atop sa pobreng payag-payag na harong.

(A growing coconut tree shows ringed step-like gradient on its trunk, a mark from fallen pinnate leaves. Pinnate leaves are our source of midribs which we use as a broom, while its young-still folded leaves, is an ideal spiral wrapper for glutinous rice delicacy. Inter-woven leaves becomes a useful thatch for a humble hut.)

Sa laog nin poko mas o menos singko hasta siete anyos, segun sa maray-rahay na panubo, handa na sa premirong pamunga an puon nin niûg, asin dagos dagos na mamumunga hasta sa posibilidad na panahon nin gatos na anyos.

(In approximately 5 to 7 years old, under circumstance of healthy plant growth, a coconut tree is much likely ready for its first fruit bearing days, and possibly to produce prolifically in a span of a hundred years.)

Sa pag ulwat kan unlung na nakasagipit sa mga puon nin palâ-pâ, iyo na an, an senyales na bados na an puon kan niûg. Daing gayo ikalangkag, minabuk-ad tolos an unlung, minaluwas an garong giring-gitingan na mga paklang, na inaapod na, arayu-ay, an burak kan niûg.

(The emergence of inflorescence, making its way in between petioles, shows the sign of a start of being a productive tree. It will not take too long, the bud will open to display its blooming flowers.)

Sa lambang paklang kan buk-ad ng arayu-ay, mina-tambo an mga bukô-bukô, na nagin gao-ô, na sa ika-pirang semana, nagiging mga arub-ob. Sa estadong ini pelegroso na mapayog an ibang bunga sa nagkapirang remalasong kamugtakan. Arog kan mapurohan nin makosog na paros, ma-sugod nin alimbuyog, o kaya, matiyempuhan sa panahon nin atake nin helang kan niûg.

(On every stem of its fountaining flowers, will the numerous nodules appear, which will soon develop into pre-matured nuts, and within few weeks, grows a little bit bigger with only water content inside. It is during this stage that the fruit bearing process undergoes a very fragile moment that would precipitate abortion. Like susceptibility to strong winds to cause pollen to fall, attacked by bees, or probably hit by certain plant diseases.)

Sa paglipas nin nagkapira pang aldaw, kasunod na an pinakamasiram na parte nin pakinabang sa niûg, an panahon na puede nang sakatun an malinghud. An amay na parte iyo an malinghud nin daraga, lab-as an berdeng kolor kan bunut, masabaw, asin malumoy na maray an laman. Sa pag-agi nin gasinong turog sana, minatagas tulos an buok nin niûg, asin inaapod ining malinghud nin para-ayam.

(And in the passing days, the most awaited delicious part of enjoying coconut becomes at hand. Young coconuts are ready for picking, preferably by climbing. An earlier harvest or younger version of young coconut is said to be preferred by a maiden. Its flesh is jelly like and very succulent to eat. After a few overnight sleep, it matures into what is called young coconut for hunters.)

“ segun sa suanoy na istorya, an malinghud nin para-ayam, iyo an literal na kakanon kan mga para-ayam, nin huli ta dai nagdadara nin balon na kanon sinda, tanganing dai maparongan kan hayop na saindang katuyuhan na dakopon. Kadakul pa nin ritual na arte nin pagtubod an Para-ayam, siring sa saindang kakanon na malinghud, pig bat-ak an buok na patak-ras na garong lampaso, bakong tigbas na pahalabang ba-ak.”

(“ according to folktales, such young coconuts, are really the staple food of hunters, since they avoid bringing in table foods on their hunting grounds to evade detection from the very sharp sense of smell of those game animals. Aside from that, hunters are very superstitious. It form part of their ancient practice and beliefs. For instance, opening the coconut should be cut crossed-wise like a scrubbing husk at home, not the usual lengthwise chopping.”)

Aldaw sana man an diperensya kan edad, munan mo, lukadun na an tagas kan dating malinghud. Alagad an lukadun na pigsabi dai pa puedeng benepisyuhon na luka-don, o koprason. Mas angay ining pig-kudkod na magsirbing panira sa kamote, luto-un na magin dulceng bukayo, o i-ayon sa tinuk-tok na buyod na hago-hago na, na pigpatos sa dahon nin kalabasa, o bien, natong.

(An age difference of another few days, certainly in advanced stage, it’s half ripe. At this stage, it can not yet be processed into drying for copra. It is better grated and used to compliment eating sweet potato, cooked into sweet dessert-like foods, or mix into chopped fermented shrimp delicacy, wrapped in squash leaves or an edible kind of taro leaves.)

Paabante nin paabante an proseso nin pagtagas, medyo maragamo asin manag-om na an namit sa karne kan niûg, mantang minagian an timbang kan bunut na naggugurang an mga urat. Sa puntong ini, igwa nin manig-sarong buok nin niûg na nabubuyon. An termino iyo an landû, na mina-sadiring rata ngapit. Mata-pû asin madaling matukal sa bagol an laman kaini. Lasaw an gunaw na mapupuga.

(The process of maturity is advancing, which makes the flesh of the coconut firmer and have a nutty taste, while the fibrous husk weighs lesser. An this point, there might be few under-develop nuts to find among them as casualties, and it will just fall by its own accord. The meat is crunchy and easily detach from its shell. The essence of coconut cream that can be extracted from it, is less potent.)

An paladan na minasunod na pahinogon iyo an pig-apod na gasiraban. Minatagas-tagas pa man sana. Alang-alangon na gunawon, matagas na man na maray na pasayon.

(Those surviving nuts developed into an early stage of maturity. It gets harder but not yet fully a generous source of coco-milk, but too hard already to be eaten raw.)

An sunod, sinû. Kinahinogi, kinatagasi. Tama na sa panahon na gusihûn. Matagok an gunaw, matubod na lanahon, makantidad nang koprason, dai na dapat gulpihon an resiko kan comprada.

(Next, stage of prime maturity. Ripened, Hard. Just in time for harvest. Full cream, edible oil source at optimum, commercially valuable copra product – must not be imposed with big rediscounting of weight by the copra buying station.)

Kun dai nahiru an sinû, dayaday na minaalang asin minaribay an kolor kan bunût. Ini an estado ning pagiging layâ, pauli na sa pinun-an kan istoryang ini. Sa pagtubo kan ampol, pagkaputul kan matapû ng putihan sa rawog na kinukupoan, minatangkû sa sadiring gabat, naging pisog liwat.

(Unless harvested in time, its husk will gently undergo dehydration and discoloration process. It becomes an over-matured nut, reverting into where we started this story. Into germination of embryo, cutting-off from its brittle cluster by its own weight, fallen as a seed, again.)

An sirkulo nin pauro-otrung istorya nin perpetual na kamogtagan kan buhay kan sarong puon nin niûg, sarong teorya na sanang kaisipan sa satuyang panahon. Dai ma-agwanta na masalidahan nin bag-ông tubô an kaniogan, kung lalaoman sana na naturalesang tumambo an tangkuan. Gusgos na asin lanyug ng maray an mga natatadang tindog na kaniogan. Panahon na nin durungan na pagsalida nin makabag-ông semilya nin niûg, por sobre sa dakulang pakinabang sa satuyang kabuhayan, maski na, para sa mga makuapo man lamang.

logspo(The seemingly never-ending cycle of propagating nature of coconut plants, becomes only a mere theory in our time. It can not sustain restitution of its own lost kind, if we just depend on its slow evolutionary form of germination. Those standing coconut trees left nowadays are already very old and less productive. It is high time for mass replantation and replenish them with hybrid varieties, in view of its life sustaining importance in our lives, even, just for the sake of our grandchildren.)

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Welcome to my Blog: http://caramoan-kanvar.blogspot.com

2007-09-03T11:03:00.000-07:00

Greetings!

Reading Blogs has become my favorite pastime these days. It displaces a great deal of time spent on my supposedly old habit of reading books of general interests.

I become an avid follower of a number of blog authors who are churning out masterpieces that excites my imagination. It becomes my source of wisdom and entertainment. Somehow, such kind of exposures, evolved as an inspiration to me, to become wiser and at least witty.

I have been asked for my e-mail address from time to time for more than a decade, and I can't offer any. I stubornly closed my mind due to quandary of tasking my rusted faculty of learning anew the rudiments of internet surfing.

Somebody had then created for me my e-mail address. It took me some time to follow the mere procedure of opening it - to retrieve incoming e-mails, much more tedious, when I have to send outward e-mails.

The motivation and encouragement to learn how to open e-mails, and eventually accessing blog sites dawned on me when I met Wilfredo O. Pascual, a Carlos Palanca awardee for literature in 2004, and this year, declared winner again for literature , becoming a two time Palanca Grand Prize Winner. I was introduced to peek at his blog site: Secret Gospels, Sacred Sites with the guidance of a brod at CLSU Artist Club, Elito Circa.

I read a few of his opening lines:

" I was born on the eve of winter solstice, when the
earth is inclined farthest away from the sun, that
time of the year when the day is shortest and the
night longest." ......

The way his words arrived on me is just magical . That was the start of my zest in viewing all his recent entries and searching more from his archived posts. By and by, I gained little progress everyday pressing the right keys and learned to enjoy interacting with on line computer.

Thank God, for having Willi, Elito, and Caramoan@groups.msn.com, which served as my acclimatization and prelude to my taking a new role, of that being a neophyte blogger. Really a trying hard blogger.

Welcome to http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Tony Co as Jack the Majic Dragon

Speech by ALEXIS before an audience at the Mapua Institute of Technology

2007-09-03T07:52:00.000-07:00

A pleasant afternoon to all of you .. I belong to the School of Multimedia Arts and Sciences and I was appointed CSC representative.

I take this responsibility as part of a challenge, and an opportunity for development, to be a well rounded student of Mapua Institute of Technology.

While taking the honor of being the CSC representative, I am bound to exercise leadership by example. And this means, abiding by the rules and regulations of the school, develop appreciation and promotion of this relatively new course curriculum, the Multimedia Arts and Sciences. Inspire my fellow students to perform well in academics and extra-curricular activities, in order to garner honors for the School of Multimedia Arts and Sciences.

An specific initial move, I am respectfully submitting my idea of establishing a pioneering student organization, exclusively for MAS students; as a vehicle in consolidating our efforts, a unifying factor, to be able to realize our noble objectives.

We aim that the organization will ultimately earn a distinct character of excellence, in and out of the campus. An identity deserving as that of being a product of School of Multimedia Arts and Sciences of Mapua Institute of Technology.

Thank you.

Alexis B. Co

My Jewels in the Palace

2007-09-01T03:08:00.002-07:00

Archemis B. Co / Kim
11-18-1986

Ang paborito kong cartoon karakter, si ikabod bubwit, likha ng premyadong kartonista, Nonoy Marcelo. Yan ang naitala kong pangalan sa birth certificate para sa panganay ko. November 18, 1986 nun, P1500.00 pa lang sweldo ko, P750.00 ang kensinas. Sa awa ng Diyos, nagkasya naman panggastos sa isang klinika lang ng freelance midwife ang panganganak.

Nakita nung hipag ko ang birth certificate na nakalapag sa tabi ng kama ng kapapanganak kong asawa at napuna ang nakatalang pangalang "Ikabod". Hindi sya komporme at agad nagbigay ng payo na kawawa naman daw paglaki ng bata kung "Ikabod" ang pangalan. Dun kami nahimasmasan ng mga oras na yun at nataranta sa paghanap ng kapalit na pangalan.

Ang panuntunan ay dapat magsisimula sa "A" at gusto ko unique pero pangkaraniwan pakinggan. Ayaw ko ng dala-dalawang pangalan at mala-burgis ang tunog.

Gumawa kami ng maikling listahan ng mga pangalang pagpipilian, tulad ng Ariston, Artemis, Archemides, atbp., mga pangalang angkin ng mga bantog na sinaunang tao sa mundo. Naging tila salawahan ang pamimili sa panibagong pangalan, at sa gitna ng kawalan ng katiyakan, bigla naibulalas ng aking esposa: "yun na lang kayang" Archemis ba yun?", dala ng nagkabuhol-buhol na dila. Aba! ayos sa pakinig ko yun ah. Parang korupsyon ng Ariston-Artemis-Archemides. Naging unique nga. Binura namin ang "Ikabod" at pinabinyagan sa "ARCHEMIS" na me palayaw na Kim.

Alexis B. Co / aL3kZiz
11-03-1990

Lumipas ang apat na taon, dumating ang pangalawang supling. Sa pagkakataon ito, hindi pa rin tumpak na napagkasunduan ang magiging pangalan, gayung papalabas na ang bata sa sinapupunan matapos ang siyam na buwan.

Sa mga sandaling iyon, hinatid ng esposa ko ang sarili niya sa ospital at ako naman noo'y nasa Mindanao sa pagtupad sa tungkulin sa aking amo na siyang nagpapa-ikot ng aking mundo sa bisa ng minimum wage law. Sa pamamagitan ng RCPI long distance call, muling tumambad ang usapin ng magiging pangalan ng bata.

Wala talaga kaming nakursunadahan na mag-asawa sa mga nakaraang pamimili ng pangalan. At ako'y napalingon mula sa maliit na bintanang salamin ng telephone booth, natanaw ko ang nakabukas na telebisyon sa kabilang dako ng establishimento, kasalukuyang napapalaban ng boksing ang paborito kong boksingero ng Argentina na si Alexis Arguelles. Ano pa nga ba? e, di "ALEXIS" na.

Argenia B. Co / Argen
12-02-1991

Makalipas ang dalawang buwan nung laban na yun ni Alexis Arguelles, lingid sa aming kaalaman, may namumuo na naman palang buhay na paparating sa aking mag-anak. At gayun na nga, halos sumukob sa loob ng isang taon, iniluwal ang pangatlong supling. Sa sandaling ito, may lakip ng ibayong kagalakan, dahil sa dalawang magkasunod na lalaki, sa wakas, babaye ini! Hindi naging masalimuot ang pamimili ng pangalan, walang kalituhan, walang agam-agam. Pinagpilian namin ang Argentina at Armenia. At siya'y tinawag naming ARGENIA.

Arvina B. Co / Arvie
03-09-1996

Muling nagkaroon ng apat na taong agwat. Isa na namang miyembro ng pamilya ang karagdagan sa aming kaligayahan. Isang malusog at pink na pink na angelita ang aming biyayang natanggap. Animo'y inipit ang ilong at tila kudlit lamang ang bibig.

Bilang isang manlalakbay na tindero, muling nakaraos ako na di makita ang hirap na dinanas ng aking mahal na esposa sa pagluwal sa isang naglilikot na angelita. Mahabang oras ang ginugol sa pagsusumikap na maging natural born citizen ang panganganak. Umabot sa pahalang na posisyon ang bata, kung kaya't hindi naiwasan ang pagpasya ng doktor na isailalim sa hiwa ng kutsilyo ang panganganak.

May isa akong among babae na Belinda ang ngalan, Bina ang palayaw. Pag natutuwa sakin, inaalok ako mag vale, pag-inis, inis na inis talaga. Sa kanya ko nakuha ang pangalan ni ARVINA.

Adrian B. Co / Nonoy a.k.a. Palampado
04-24-2004

Sapat na ang apat. Subalit, heto, humabol pa makalipas ang pitong taon, ang sa ngayon ay sisiga-sigaan sa pamamahay namin. Ang peste ng mga kagamitan sa bahay. Hindi lamang nauubos kundi dumarami pa ang mga pigurin, baso at plato sa kababasag nito. Gayun daw talaga pag tatlo ang puyo. Kung titigan mong maigi, meron pang isang maliit na namumuong puyo sa kilay.

Ang pangalan nya ay sama-sama na naming pinagtulongang pag-usapan, kasama na ang apat naming malalaki ng anak. Hango sa ngalan ng simpatikong bida ng nauusong koreanovela nang mga araw na yun, at sa suhestyon ni Arvina, at sa pinagtiyap na kaparehang mungkahi ng isang kaibigan, siya'y tinawag naming ADRIAN. Ngayun, siya'y Principe ng Kakulitan, wala man lang ni bahid ng kabaitan tulad ng angking karakter na ipinakita ng koreanong si Adrian.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com

Ode to my Hometown

2007-08-18T06:19:00.000-07:00

Sometime ago, in one of my rare moments of tranquil solitude, I heard a humming in my heart - a soft, whispery, soothing melody. But it soon dawned on me that it was not a song, it was a word - a word we love so well.

C-A-R-A-M-O-A-N

Like a symphony, it filled my soul.

And I smiled dreamily and drifted off to that far away place of calming peace and serene contentment, when I quietly realized that I was uttering it repeatedly and in a variety of fashions.

Such was the magic in the word. I was hypnotized, mesmerized, spellbound. And lost in the reverie, I found myself saying the word slowly, relishing every syllable, reliving all the good memories that my birthplace gave me.

Soon, I came back to my senses, but not without first discovering the numerous hidden meanings and subtle connotations behind the name of our hometown that is Caramoan.

Listen !

CARA MO AN
Lalaw-gon mo an! ( that is your face ).
The phrase suggests that you should take care of "your face" or your reputation, because that is how you will be judged - on face value.

CARAMO AN
Pointing at ourselves, we say "kirita an"
Caramoanon First policy: "Bago ang iba, Caramoanon ngon-a" so goes a slogan hanging on a signpost at the riverbank, adjacent by the church.

CA RAMO AN
A way of speaking in a distorted or garbled manner.
"Deficil magkasinabutan an ramo-ramo na pagtinaram-taram."
This is a call to keep an open line to one another and to share clear and truthful communications with each other, as a definite way to better understanding among the townfolks.

c ARAM o AN
"Aram mo an" - you know it!
Yes, it is an encouraging word that compliments and boost self-esteem.
Caramoanon! You can do it.

CARAMOANg
"Mus-i-ngon" Untidy. A negative trait. But not at all, if that would be the proof of one's dignity of labor. It's still a common sight for Caramoanons carelessly making their hands dirty, toiling on the fields, and looking forward to harvest the fruit of their labor.

CA RAMOaN
Ka Ramo_n - sounds like a familiar pseudonym uphill.

cARA MO AN
That is your covetous desire.
This brings to focus a negative trait which is akin to our so called "Crab Mentality".
What a way to remind us that "Envy is the root of all evil".

Playing with the word led me to learn some homonyms and homographic possibilities, such as:

Carahan
A kind of sea turtle, of which the name Caramoan was derived from.

Carahayan
Goodness, state of well being.

Canamoan
A certain kind of root crop said to be endemic in Caramoan, and so goes another theory as the origin of the name, Caramoan.

Well, so much for nostalgic thoughts and homogenous sounds.
Just remember, when you speak the word CARAMOAN, you bring to life good memories, fun times, deep affection and undying love.

Value your name and family honor, for that is how you are judged.

Consider the will being of your fellow Caramoanons before anyone else's.

Remember that you are among the best and you can do it, whatever the challenges might be.

Beware of the "Crab Mentality" .

Project and promote nothing but Goodness and you will reap Abundance - in friendships
and in blessings.

No matter how far away you stray, always return to Caramoan, as the sea turtle - Carahan does from distant shores.

That is the true Caramoanon, for a Caramoanon is a symphony of many good things. And because this generation will hand these very same values down to the young ones.

The Caramoanon is a Living Concerto, a Timeless Melody.

http://caramoan-kanvar.blogspot.com